Interio

کلینیک مجازی دیابت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1390/12/23 | ایجاد کننده: 41

آنتی اکسیدان درمانی در دیابت

EMRI قندخون بالا منجر به بروز تغييراتي در همه قسمت هاي بدن مي شود. از بسياري جهات اين تغييرات مشابه "فرآيند زنگ زدگي" مي باشد، فرآيندي كه از نظر شيميايي به عنوان "اكسيداسيون" شناخته مي شود. "زنگ زدگي" به تدريج فلز را از بين مي برد تا جايي كه ديگر كاملا فرسوده و بدون استفاده شود. مشابه چنين پديده اي در بدن انسان اتفاق مي افتد وقتي كه بدن قادر نيست از قند (منبع سوخت) جهت توليد انرژي استفاده كند. اين حالت در بخش هاي مختلف از جمله عروق خوني، لوزالمعده، گيرنده هايی انسولینی و داخل سلول های بدن اتفاق می افتد. آسیب عروق خونی منجر به گسترش عوارض دیابت شامل آسیب كليوي (نفروپاتي)، آسیب اعصاب (نوروپاتي)، صدمه به چشم ها (رتينوپاتي) و سفت و سخت شدن شريانها (آترواسكلروزيس) می گردند. اين عوارض مي توانند به نارسايي كليه، درد، حمله قلبي، کوری و سكته مغزي منجر شوند.

بعضي از تحقيقات نشان مي دهند كه زنگ زدگي مي تواند منجر به بروز ديابت شود و با افزايش سن اين فرآيند ادامه پيدا مي كند تا اينكه ديابت تظاهر يابد و روند تخريبي همينطور بيشتر و بيشتر مي شود. اين تخريب با توليد راديكالهاي آزاد مشخص مي شود. راديكالهاي آزاد نوعي مواد شيميايي چسبناك هستند كه تمايل به ايجاد تغيير در ساختار و عملكرد بافت ها دارند. ميزان راديكالها به چند علت افزايش مي يابد: از جمله كم بودن آنتي اكسيدان ها، عملكرد غيرطبيعي آنزيم ها در بدن.

براي جلوگيري از وقوع زنگ زدگي (اكسيداسيون) چه كار مي توان كرد ؟

EMRI مهمترين كاري كه براي توقف اين فرآيند تخريبي در بدن مي توان انجام داد كنترل موثر قندخون، كلسترول و تري گلسيريدها مي باشد. نتايج مطالعات نشان مي دهند كه بالا و پايين رفتن مقادير قندخون و میزان هموگلوبينA1C هر دو نقش مهمي در پيشرفت اكسيداسيون دارند. بهرحال كنترل قندخون در حد نرمال تنها با داشتن يك برنامه رژيم غذايي جامع تحت نظارت يك متخصص تغذيه، داشتن برنامه ورزشي مستمر، عمل به توصيه هاي پزشك درباره دوز و نحوه مصرف داروها و مشاوره پزشكي تكميلي جهت پيشگيري از عوارض ميسر خواهد بو .

آنتي اكسيدان ها كدامند؟

مواد آنتي اكسيدان مي توانند جلوي اين فرآيند تخريبي را گرفته و آن را متوقف كنند. از جمله آنتي اكسيدان هاي رايج و شناخته شده مي توان به ويتامين C، ويتامين E، سلنیوم و بتاكاروتن اشاره كرد. نتايج تحقيقات نشان مي دهند كه اين مواد منجر به بهبود سطح قندخون و توقف اكسيداسيون مي شوند.

آيا هر بيمار ديابتي بايد آنتي اكسيدان مصرف کند؟

پاسخ اين سوال به درستي مشخص نيست. بعضي تحقيقات نشان مي دهند كه مكمل هاي آنتي اكسيداني مي توانند براي بيماران ديابتي مفيد باشند از طرف ديگر بر اساس نتايج مطالعات مصرف آنتي اكسيدانها در همه موارد هم اثر مثبت ندارد. بعنوان مثال مطالعات درمورد ويتامين E نشان داده اند كه مصرف قرصهاي ويتامين E بر پيشگيري از بيماري هاي قلب وعروق چندان هم موثر نبوده است. در هر صورت نمي توان در اين باره به راحتي اظهار نظر كرد چرا كه اشكال مختلفي از ويتامين E وجود دارد و جالب آنجاست كه ويتامين E كه در اكثر مطالعات مورد آزمايش قرار گرفته با شايعترين فرم ويتامين E كه در غذاها يافت مي شود يكسان نيست. از طرف ديگر آنتي اكسيدان ها معمولا در بدن به تنهايي عمل نمي كنند بلكه در كنار يكديگر تاثير خوبي دارند.

آيا آنتي اكسيدانهايي كه از طريق مواد غذایی دريافت مي كنيد كافي نيستند؟

پاسخ به اين سوال به چندين عامل بستگي دارد. از جمله سطح قندخون شما و نوع غذايي كه شما در رژيم روزانه دريافت مي كنيد. به بيماران توصيه مي شود كه مقدار زيادي از مواد غذايي رنگارنگ در برنامه غذايي روزانه خود داشته باشند تا مواد غذايي سفيد و متمايل به قهوه اي. مواد غذايي سفيد بيشتر غذاهاي غني از كربوهيدرات هستند كه بهتر است با ميوه ها و سبزيجات رنگارنگ جايگزين شوند چرا كه اين ميوه ها و سبزي هاي رنگي (رنگ طبيعي خود ميوه يا سبزي ) اندكس گليسميك را كاهش داده و سرشار از آنتي اكسيدان ها نيز هستند. هر چقدر غذاهاي مصرفي شما رنگارنگ تر باشند (رنگ طبيعي خود مواد غذايي نه رنگ هاي مصنوعي) بهتر است. نتايج تحقيقات نشان مي دهندكه گياهان داراي رنگدانه، آنتي اكسيدان هاي قوي هستند. نتايج يك مطالعه بزرگ در آمريكا تحت عنوان مطالعه آترواسكلروزيس نشان مي دهد كه افرادي كه سطح بالاتري از اين رنگدانه هاي موجود در سبزي ها و ميوه هاي رنگي را دريافت مي كنند كه حاوي مقادير زيادي از آنتي اكسيدان ها هستند، مسير پيشرفت بيماري عروق خوني در آنان آهسته تر است. همچنين نتايج مطالعات نشان مي دهندكه مواد غذايي طبيعي كه ارگانيك هستند (بدون استفاده از سموم و مواد شيميايي رشد كرده اند) محتواي آنتي اكسيدان بيشتر از مواد غذايي غير ارگانيك دارند(كه ارگانيك نيستند).

يك بيمار ديابتي چه موادی بايد مصرف كند؟

EMRI رژيم غذايي با فيبر بالا و ميزان گليسميك كم: كربوهيدرات ها را در رژيم غذايي خود به حداقل رسانده و به جاي آن از انواع ميوه ها و سبزي ها با رنگ هاي متنوع استفاده كنيد.

مكمل هاي تر كيبي: استفاده مكمل هاي تر كيبي از مولتي ويتامين ها كه شامل انواع مختلف آنتي اكسيدانهاست شامل ويتامين E ، ويتامين C، سلينوم، كاروتن ميكس

مكمل هاي آنتي اكسيداني اضافي: بسته به ميزان كنترل قندخون، داروهاي مصرفي و وجود يا عدم وجود عوارض، از اين مكمل ها استفاده شود.

در هر حال آنچه كه مسلم است اگر چه كه بر اساس نتايج مطالعات مصرف اين آنتي اكسيدان ها مي تواند مفيد باشد، ليكن مصرف آنها حتما بايد با تجويز پزشك و زير نظر او صورت گيرد. گاهي اوقات ممكن است با بعضي از داروهاي مورد استفاده بيمار تداخل اثر داشته باشند لذا حتما بايد وضعيت بيمار مانيتور شود.


کلمات کلیدی