Interio

کلینیک مجازی دیابت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1390/10/26 | ایجاد کننده: 36

آب سياه، گلوکوم افزايش فشار مايع درون چشم كه ممكن است باعث كاهش بينايي شود.
آترواسكلروزيس سختي و‌باريكي شريان‌هاي بزرگ و متوسط خوني است. اين بيماري منجر به سكته،‌حملات قلبي و اختلالات چشمي و كليوي مي‌گردد.
آرترواسكليروزيس تصلب و شختي شريانها را مي‌گويند.
آزمايش فروکتوزآمين اندازه‌گيري تعداد ملكولهاي قند خون كه به مولكولهاي پروتئين در خون متصل شده‌اند. اين تست ميانگين سطح قند خون در طي 3 هفته گذشته را مشخص مي‌كند.
آزمايش قند خون ناشتا چك كردن سطح قند خون بعد از اينكه حدود 12- 8 ساعت فرد چيزي نخورده است(معمولاً‌ بعد از شب). اين تست براي تشخيص ديابت افراد در معرض خطر ديابت استفاده مي‌شود. از آن معمولا براي تشخيص افراد ديابتي استفاده مي‌شود.
آزمون‌هاي هدايت عصبي روشي كه براي اندازه‌گيري آسيب عصبي و تشخيص نوروپاتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
آسپارتام شيرين كننده مصنوعي است كه فاقد كالري و ارزش غذايي است.
آسه سولفام پتاسيم Acesulfame potassium شيرين كننده مصنوعي كه فاقد كالري و ارزش غذايي است.
آكاربوز دارويي است به شكل قرص كه در درمان ديابت نوع 2 به كار مي‌رود. اين دارو آنزيم‌هاي هضم‌كننده‌نشاسته موجود در غذا را غيرفعال مي‌كند. در نتيجه در طول روز و به خصوص پس از وعده‌هاي غذا قند كمتر و آهسته‌تر افزايش مي‌يابد. با توجه به طبقه‌بندي داروها آكاربوز به گروه مسدود كننده‌هاي آلفا- گلوكوسيداز تعلق دارد.
آكانتوسيس نيگريكانس وجود لكه‌هاي تيره پوستي كه در بيماران مبتلا به پره ديابت (پيش از ابتلا به ديابت) و در بيماراني كه به انسولين مقاوم هستند(و بدن واكنش مناسبي به ترشح انسولين از پانكراس ندارد) ديده مي‌شود.
آلبومينوري هنگامي كه مقدار پروتئيني به نام آلبومين بيش از حد لازم در ادرار ديده مي‌شود، از اين واژه استفاده مي‌گردد. آلبومينوري علامت نفروپاتي (بيماري كليوي) محسوب مي‌شود.
آلفاسل نوعي از سلول‌هاي پانكراس هستند كه باعث توليد و ترشح گلوكاگون مي‌شوند. هنگامي كه قند خون خيلي پايين باشد،‌بدن علايمي به سلول‌‌هاي آلفاي پانكراس مي‌فرستند و باعث ترشح گلوكاگون مي‌گردد. سپس گلوكاگون به كبد مي‌رود و سبب ترشح گلوكز به خون و توليد انرژي مي‌گردد.
آموزش دهنده ديابت يك مراقب بهداشتي تخصصي با مهارت در آمورش ديابت كه شرايط مورد نياز را دارا مي‌باشد و آزمون اخذ گواهي را با موفقيت پشت سر گذاشته است.
آميلين هورموني است كه از سلول‌هاي بتا پانكراس ترشح مي‌شود و پس از صرف غذا با كاهش سرعت تخليه معده،‌زمان ترشح گلوكز به جريان خون را تنظيم مي‌كنند.
آميوتروفي نوعي نوروپاتي است كه با درد وضعف عضلات همراه مي‌باشد.
آنالوگ‌هاي انسولين (همانندهاي انسولين) آنالوگ‌هاي انسولين شكلي از انسولين بوده كه تغييراتي در انواع اسيدهاي آمينه موجود در ساختمان مولكولي انسولين داده مي‌شود. عمل آنالوگ هاي به طريقي مشابه انسولين اصلي است،‌ اما مزاياي متفاوتي براي بيماران ديابتي دارد. اغلب آنالوگ‌هاي توجه به طراحي انسولين‌ها دارند.
آنتي‌بادي پروتئيني است كه جهت محافظت از بدن در برابر مواد خارجي مثل باكتري يا ويروس توليد مي‌شود. معمولا در بدن بيماران مبتلا به ديابت نوع 1،‌به دنبال تخريب سلول‌هاي بتا لوزالمعده،‌آنتي بادي ترشح مي‌شود.
آنتي‌ژن لكوسيتي انساني(HLA) پروتئين‌هايي كه در سطح سلول‌ها براي كمك به دستگاه ايمني قرار دارند و هويت سلول را از ساير سلول‌هاي بدن يا اجزاي خارج از بدن نشان مي‌دهند. شايد بعضي انواع اين پروتئين‌ها موجب افزايش شانس ابتلا به ديابت نوع يك گردند.
آنزيم پروتئيني كه توسط بدن ساخته مي‌شود كه موجب يك واكنش شيميايي مي‌شود،‌ براي مثال آنزيمهايي كه بوسيله روده توليد مي‌شود تا به هضم و جذب مواد غذايي كمك كند.
آنژيوپاتي اختلال عروق خوني(اعم از وريد،‌شريان و مويرگ‌ها) و يا عروق لنفاوي است.
اُپتومتريست يكي از اعضاي تيم مراقبتهاي اوليه چشم، كه عينك و لنزهاي تماسي را تجويز مي‌كند. اپتومتريست مي‌تواند بعضي از مشكلات و بيماريهاي خاص چشمي را نيز تشخيص داده و درمان كند.
اختلالات پستان ديابتي فيروز نادر Breast در خانمها و گاه در آقايان همراه با ديابت طولاني مدت . ضايعات بدخيم نمي‌باشند و مي‌توان با جراحي آنها را برداشت اگر چه مجددا عود مي‌كنند.
ادرار ماده زائدي است كه بوسيله كليه تصفيه شده در مثانه ذخيره شده و با عمل دفع ادرار از بدن خارج مي‌شود.
ادم تورم كه با جمع شدن مايع در بدن ايجاد مي‌شود.
استاهگزاميد داروي خوراكي است كه در درمان ديابت نو ع2 به كار مي‌رود. اين دارو با تحريك ترشح انسولين از پانكراس،‌باعث كاهش قند خون مي‌گردد. اين دارو به دسته دارويي به نام سوفونيل اوره تعلق دارد.
اسهال ديابتي دفع مدفوع يا بي‌اختياري مدفوع يا هردو كه ناشي از رشد بيش از حد باكتري در روده كوچك و نوروپاتي ديابتي در روده‌هاست. اين تخريب عصب همچنين مي‌تواند منجر به يبوست شود.
افتالمولوژيست پزشكي كه به تشخيص و درمان بيماريهاي چشمي مي‌پردازد. اين پزشكان همچنين مي‌توانند به تجويز عينك و لنزهاي تماسي مبادرت ورزند.
اندوکرينولوژيست پزشكي كه افرادي را كه مشكلات غدد اندوكرين (مانند ديابت) دارند را درمان مي‌كند.
انسولين NPH يك انسولين متوسط‌الاثر است كه حدود 2-1 ساعت بعد از تزريق اثر آن شروع شده و 10-6 ساعت بعد به اوج اثر خود مي‌رسد. NPH مخفف Neutral protamine Hagedorn مي‌باشد.
انسولين آسپارت انسولين سريع‌الاثري است كه به طور متوسط 20-10 دقيقه پس از تزريق،‌قند خون را كاهش مي‌دهد. 1 تا 3 ساعت بعد حداكثر اثر خود را داشته و تاثير آن 5-3 ساعت پس از تزريق باقي است.
انسولين استنشاقي نوعي درمان تجربي كه با نوعي وسيله قابل حمل مخصوص (اسپري) ،‌ مقاديري انسولين به وسيله شخصي از طريق تنفس (استنشاق) وارد بدن مي‌گردد.
انسولين با اثر متوسط بينابيني (متوسط الاثر) نوعي از انسولين كه سطح قند خون را 1تا 2 ساعت بعد از شروع تزريق انسولين كاهش مي‌دهد و اثرات قوي آن 6 تا 12 ساعت پس از تزريق بر اساس نوع استفاده شده دوام دارد. مانند انسولين لنت و انسولين ان ‌پي ‌اچ (NPH) .
انسولين با عملكرد سريع نوعي از انسولين كه بعد از 10-5 دقيقه از تزريق قند خون شروع به كاهش مي‌يابد و از 30 دقيقه تا 3 ساعت اثر آنها باقي مي‌ماند. از انواع اين انسولين مي‌توان انسولين آسپارت و انسولين لسيپرو را نام برد.
انسولين رگولار يك نوع انسولين است كه با عملكرد كوتاه‌مدت بطور متوسط اثر اين انسولين در كاهش قند خون 30 دقيقه بعد از تزريق آن شروع مي‌شود. بيشترين اثر آن از 2 تا 5 ساعت بعد از تزريق است. اما اثر آن از 5 تا 8 ساعت در خون باقي مي‌ماند.
انسولين طولاني اثر نوعي انسولين است كه 6-4ساعت بعد از تزريق اثر آن شروع مي‌شود و 18-10ساعت بعد به اوج اثر خود مي‌رسد.
انسولين طولاني‌اثر نوعي انسولين كه يك ساعت بعد از تزريق قند خون را پايين آورده و تا 24 ساعت بعد از تزريق باقي مي‌ماند.
انسولين كوتاه‌اثر يك نوع از انسولين كه متوسط تا 30 دقيقه بعد از تزريق انسولين سبب كاهش قند خون مي‌گردد و بيشترين اثر آن بين 2 تا 5 ساعت است. مانند انسولين رگولار.
انسولين گلارژين انسولين طولاني اثر . به طور متوسط انسولين گلارژين عمل خود را با پايين آوردن قند خون درعرض 1 ساعت بعد از تزريق شروع مي‌كند و اثر خود را تا 24 ساعت بعد از تزريق حفظ مي‌كند.
انسولين لنت يك انسولين متوسط‌الاثر است كه حدود 2-1 ساعت پس از تزريق، شروع به پايين آوردن سطح قند خون مي‌كند و 12-8 ساعت بعد از تزريق به اوج اثرخود مي رسدوتا 24-18ساعت بعد از تزريق نيز اثر خود را حفظ مي‌كند.
انسولين ليسپرو يك انسولين سريع‌الاثر است كه حدود 5 دقيقه پس از تزريق، شروع به پايين آوردن سطح قند خون مي‌كند و 30 دقيقه الي 1 ساعت بعد به اوج خود رسيده و بمدت 3 ساعت نيز اثر آن ادامه دارد.
انسولين مخلوط انسوليني كه تركيبي از دو انسولين است، بطور مثال به نسبت 50/50 از هر كدام يا 30/70
انسولين50/50 مخلوط انسولين كه 50% انسولين طولاني‌اثر (NPH) و 50% انسولين تنداثر (regular) مي‌باشد.
انسولين70/30 مخلوط انسولين كه انسولين طولاني‌اثر (NPH) و 30% انسولين تنداثر (regular) مي‌باشد.
انسولينوما يك تومور سلول‌هاي بتاي لوزالمعده است. در طي انسولينوما، ممكن است موجب توليد مقادير اضافي انسولين و به دنبال آن افت شديد قند خون (هيپوگليسمي) حاصل گردد.
انقباض دوپوترن يك وضعيتي كه با ديابت مرتبط است كه در آن انگشتها و كف دست ضخيم و كوتاه مي‌شوند و در نتيجه انگشتان به داخل خم مي‌شوند.
اورمي بيماري است كه به دنبال عدم كاركرد مؤثر كليه و در اثر تجمع اوره در خون، ايجاد مي‌شود. علائم آن عبارتند از تهوع، استفراغ، كاهش اشتها، ضعف و گيجي.
اوره ضايعاتي است به دنبال تجزيه پروتئين در كبد، در جريان خون وجود دارد. اوره بطور طبيعي از خون به كليه‌ها رفته و پس از ادرار دفع مي‌گردد.
اولسر(زخم) زخم باز عميق يا شكاف پوست.
برنامه پيشگيري ديابت مطالعه‌اي توسط موسسه ملي بيماري‌هاي كليه،‌ گوارش و ديابت كه در سال 2000- 1998 در افراد با ريسك بالا جهت ابتلا به ديابت نوع 2 انجام شد. تمام افراد شركت كننده IGT داشتند كه به آنها پره ديابتي گفته مي‌شود و نيز over weight (25 䁤 BMI ) بودند. مطالعه نشان داد افراديكه 7-5% از وزن خود را از طريق يك رژيم كم چربي كم كالري و ورزش در حد متوسط (پياده‌روي 30، 5 دقيقه در روز)كاهش دادند،‌ خطر ابتلا به ديابت را تا 58% كاهش دادند و افراديكه داروهاي خوراكي مصرف نمودند(متفورمين) خطر ابتلا به ديابت را تا 31% كاهش دادند.
برنامه‌هاي آموزشي ديابت برنامه آموزشي مديريت ديابت توسط خود فرد كه توسط سازمان ديابت امريكا تأييد شده است.
بروز (Incidence) محاسبه تعداد موارد جديد بيماري، در يك گروه مشخصي از افراد كه در زمان معين رخ مي‌دهد.
بولوس ميزان انسولين مازادي است كه به دنبال افزايش قند خون و جهت جبران غذا يا ميان وعده غذايي اضافي صرف‌شده، تزريق مي‌گردد.
بونيون يك برآمدگي روي اولين مفصل انكشت بزرگ پا، كه به دليل تورم ساك مايع زير پوست ايجاد مي‌شود. اين منطقه مي‌تواند قرمز،‌ زخمي و عفوني باشد.
بي‌اختياري از دست دادن كنترل مثانه يا روده،‌ كه موجب خروج ناگهاني ادرار يا مدفوع مي‌گردد.
بيگوآنيدها دسته‌اي از داروها در درمان ديابت نوع2 هستند كه با كاهش ميزان گلوكز توليد شده از كبد و واكنش بدن به انسولين، باعث كاهش قند خون مي‌شوند (نام ژنوميك: متفورمين)
بيماري عروق خوني بزرگ بيماري عروق خوني بزرگ مانند عروقي كه در قلب يافت مي‌شود. ليپيدها و لخته‌هاي خون در عروق خوني بزرگ تجمع مي‌كنند كه مي‌تواند منجر به آترواسكلروز، بيماري كرونري قلب، سكته و بيماري عروق محيطي شود.
بيماري عروق خوني كوچك بيماري عروق خوني كوچك در چشم، اعصاب و كليه‌ها. ديواره عروق بصورت غيرطبيعي ضخيم ولي شكننده مي‌شوند. پس از آن خونريزي مي‌كنند و پروتئين نشت مي‌كند و جريان خون به سلولهاي بدن آهسته و كند مي‌شود.
بيماري عروق كرونر بيماري هاي قلبي با باريك شدن شريانهايي كه خون رساني به قلب را تامين مي‌كنند ايجاد مي‌شوند. اگر اين خونرساني قطع شود سكته قلبي اتفاق مي افتد.
بيماري عروق محيطي بيماري عروق بزرگ بازوها، پاها و كف پاها. اين بيماري زماني اتفاق مي‌افتد كه عروق در عضوهاي ذكرشده گرفته شدند يا خون كافي به اين اعضاء نرسد. اين بيماري سبب درد و تأثير التيام زخمهاي پا مي‌شود.
بيماري‌هاي اتوايميون حالتي كه به بروز ديابت نوع يك در جوانان منجر مي‌شود.
بيماري‌هاي عروقي- مغزي(سربروراسكولار) آسيب عروق خوني در مغز،‌ عروق مي‌توانند خونريزي كنند. وقتي جريان خون قطع مي‌شود سلولهاي مغز مي‌ميرند و يا آسيب مي‌بينند كه در نتيجه سكته اتفاق مي‌افتد.
بيماري‌هاي قلبي عروقي بيماري‌هاي قلب و عروق خوني (شامل: شريان،‌ وريد،‌ مويرگ)
پادتن‌هاي فوري سلول جزيره‌اي نوعي پروتئين هايي كه در خون بيماراني كه اخيرا ديابت نوع يك در آنها تشخيص داده شده است،‌ يافت مي‌شود. اغلب در افرادي كه ديابت نوع يك توسعه يافته دارند، وجود دارد. حضور پادتن‌هاي فوري سلول جزيره‌اي،‌ اشاره به اين دارد كه دستگاه ايمني بدن موجب تخريب سلول‌هاي بتا در لوزالمعده شده است.
پانكراس (لوزالمعده) يك غده كه جزئي از دستگاه گوارش است كه مسئول ترشح انسولين و آنزيمهاي ديگري جهت هضم غذا مي‌باشد. غده پانكراس در پشت معده قرار گرفته و اندازه تقريبي آن حدود كف دست مي‌باشد.
پاي شارکوت موقعيتي است كه در آن مفاصل و بافت نرم در پا تخريب مي‌شوند. كه اين مشكل در نتيجه آسيب به اعصاب مي‌باشد.
پپتيد ارتباطي ماده‌ايست كه پانكراس به مقدار مساوي با انسولين به داخل جريان خون مي‌ريزد. سطح C-peptide نشان مي‌دهد كه بدن چه مقدار انسولين مي‌سازد.
پديده سوموجي افزايش جبراني بدنبال كاهش آن را مي‌نامند. پديده سوموجي ممكن است بدنبال يك حمله هيپوگليسمي (كاهش قند خون) در بحث ايجاد شود و سبب آزاد شدن هورمونهاي مؤثر در كنترل استرس مي‌گردد.
پرو انسولين ماده‌اي كه در ابتدا در لوزالمعده توليد مي‌شود و سپس به تكه‌هاي مختلف براي تبديل به انسولين شكسته تبديل مي‌شود.
پروتئين يكي از سه مواد غذايي اصلي در غذاست. مواد غذايي كه پروتئين را تأمين مي‌كنند شامل گوشت، ماهي، پنير، شير، لبنيات، تخم‌مرغ و ... مي‌باشند. پروتئينها همچنين در بدن بمنظور توليد ساختار سلولها و هورمونها مانند انسولين و ساير كارها مورد استفاده قرار مي‌گيرند.
پروتئين اوري يا وجود پروتئين در ادرار وجود و ظاهر شدن پروتئين در ادرار كه نشاندهنده عملكرد غيركاني كليه‌ها مي‌باشد.
پروتز به عضو مصنوعي ساخته‌شده ناميده مي‌شود.
پرورتيست كارشناس بهداشت كارآزموده كه در طراحي كفشهاي مناسب براي بيماران ديابتي با دفورميتي يا ناتواني پا هستند.
پروفايل ليپيد آزمايش خوني كه مقادير كلسترول توتال، تري‌گليسريد و كلسترول HDL را اندازه‌گيري مي‌كند. سپس كلسترول LDL از نتايج اين آزمون محاسبه مي‌شود. ليپيد پروفايل، خطر بيماري قلبي‌عروقي را در افراد مشخص مي‌كند.
پريودنتال بيماريهاي مربوط به دهان و دندان
پريودنتيس دندانپزشك متخصص در بيماريهاي دهان و دندان
پلي‌ديپسي ممكن است نشانه‌اي از بيماري ديابت باشد.
پلي‌فاژي پرخوري كه ممكن است نشانه‌اي از بيماري ديابت باشد.
پمپ انسولين وسيله‌اي براي آزاد كردن انسولين در اندازه يك كارت كه مي‌توان آن را به كمر بست يا داخل جيب قرار داد. پمپ انسولين به لوله‌اي باريك، پلاستيكي و قابل ارتجاع متصل شده كه در انتهاي آن سوزني است كه زير پوست قرار مي گيرد. فرد استفاده كننده از پمپ قادر است مقادير مشخصي از انسولين را به طور مداوم توسط آن دريافت كند. در صورت مصرف غذا يا بالا رفتن گلوكز خون،‌ پمپ انسولين مي‌تواند مقادير يكجا از دوزهاي انسولين را بر طبق برنامه ي مشخص شده،‌ آزاد كند.
پمپ انسولين قابل كاشتن پمپ كوچكي كه داخل بدن قرار داده شده كه با كنترل خارجي،‌ انسولين را آزاد مي‌كند.
پودياتري علم درمان و مراقبت پا
پودياترين پزشك معالجه بيماري‌هاي پا كه همچنين به بيماران در مورد مسائل بهداشتي پا و درمان مرتب پا كمك مي‌كند.
پيش‌ديابتي (قبل از ابتلا به ديابت) مرحله‌اي كه در آن قند خون بالاتر از حد نرمال است اما هنوز به مقداري نرسيده است كه تشخيص ديابت مطرح شود. افراد پيش‌ديابتي نسبت به افراد سالم بيشتر در خطر ابتلا به ديابت نوع 2 و بيماري‌هاي قلبي و سكته هستند. نامهاي ديگر پيش‌ديابتي، تحمل گلوكز مختل يا گلوكز ناشتاي مختل ناميده مي‌شود.
پيوگلي تازون داروي خوراكي در درمان ديابت نوع 2 كه به برداشت گلوكز از خون محيطي توسط انسولين كمك مي‌كند و به عبارتي حساسيت سلولها را نسبت به انسولين بالا مي‌برد. و به دسته دارويي تيازوليديون‌ها تعلق دارد.
پيوند پانكراس يك روش جراحي جهت پيوند يك پانكراس كامل يا بخشي از آن يك فرد و دهنده به يك بيمار ديابتي
پيوند سلول‌هاي جزيره انتقال سلول‌هاي جزيره‌اي (بتا) از لوزالمعده فرد دهنده به فردي كه لوزالمعده‌اش انسولين توليد نمي‌كند. سلولهاي بتا در جزيره،‌ انسولين توليد مي‌كنند كه بدن به آن براي استفاده از گلوكز خون نياز دارد.
تري‌گليسريد شكل ذخيره‌سازي در بدن است. درصورت عدم كنترل ديابت شاهد افزايش ميزان تري‌گليسريد مي‌باشيم.
تزريق زير جلدي تزريق ساده مورد نظر به بافت زيرجلدي
تزريق وارد كردن مقاديري داروي مايع يا مواد مغذي از طريق سرنگ به درون بدن را گويند. بيمار ديابتي ممكن است از سرسوزن‌هاي كوتاه يا كوچك براي ورود دارو استفاده كند،‌ تا انسولين تزريقي وارد عضله نشود.
تزريق داخل عضلاني وارد كردن داروي مايع به داخل عضله به وسيله سرنگ را گويند. گلوكاگون ممكن است براي درمان هيپوگليسمي به صورت زيرجلدي يا داخل عضلاني استفاده شود.
تزريق كننده سريع (جتي) وسيله‌اي كه با فشار زياد مواد را تزريق كرده و به جاي سرسوزن، براي جلوراندن انسولين به درون پوست و داخل بدن به كار مي‌رود.
تست ادرار آزمايش ادرار جهت تشخيص بيماري سيستم ادراري و ديگر سيستم بدن مي‌باشد. اين آزمايش به لحاظ وجود خون در ادرار نيز مورد بررسي قرار مي‌گيرد. براي بعضي از تستها يك نمونه ادرار كافي است. ولي در بعضي ديگر نياز به جمع‌آوري ادرار 24 ساعته مي‌باشد. گاهي اوقات جهت تشخيص نوع باكتري موجود در ادرار از كشت ادرار استفاده مي‌شود.
تست تحمل گلوكز خوراكي (OGTT) آزموني كه براي تشخيص ديابت و پره‌ديابت بكار مي‌رود. در اين آزمون از بيمار ناشتا يك نمونه خون گرفته مي‌شود، سپس بيمار يك نوشيدني غليظ از قند مي‌نوشد. نمونه خون در فواصل 2 ساعت و 3 ساعت بعد، از بيمار گرفته مي‌شود. نتايج آزمون با مقادير استاندارد مقايسه شده و مشخص مي‌گردد كه بدن فرد اين قند اضافه را چگونه مصرف كرده است.
تشخيص مشخص كردن يك بيماري از روي علائم و نشانه‌هاي آن
تنظيم انسولين تغيير مقادير انسولين در فرد ديابتي بر اساس عواملي چون تنظيم برنامه ‌غذايي، فعاليت و سطح گلوكز خون مي باشد كه به آن تنظيم انسولين گويند.
تنفس كوسمال نوعي تنفس سريع، عميق و سخت كه در بيماران با كتواسيدوز ديابتي ديده مي‌شود.
تولبوتاميد يك داروي خوراكي براي درمان ديابت نوع 2 بكار مي‌رود با افزايش توليد انسولين از پانكراس و استفاده بهتر انسولين توسط سلولها منجر به كاهش قند خون مي‌گردد و به دسته سولفونيل اوره تعلق دارد.
تيازليدين دسته‌اي از داروهاي خوراكي جهت درمان بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 كه باعث انتقال قند از خون به سلولها شده و به دنبال آن باعث حساسيت سلولها به انسولين مي‌گردد.
چاقي حالتي كه ميزان چربي بدن بيشتر از مقدار نرمال و شاخص توده بدني 30 و يا بيشتر مي‌باشد.
چربي يكي از سه گروه اصلي مواد غذايي. غذاهايي كه حاوي چربي هستند: كره،‌ مارگارين،‌ روغن، دانه‌هاي مغذي، گوشت،‌ ماكيان(پرندگان)،‌ ماهي، سس سالاد و برخي از محصولات لبني.2- انرژي(كالري)اضافي بدن بصورت چربي در بدن ذخيره مي‌شود كه منبع انرژي و فعاليت‌هاي بدن را تامين مي‌كند.
چرخش مكان تزريق تغيير محل تزريق انسولين در بدن به صورت چرخشي را گويند. اين چرخش براي پيشگيري از ايجاد تغيير شكل بافت چربي صورت مي‌گيرد.
حاد به عوارضي اطلاق مي‌شود كه به صورت سريع و ناگهاني به وجود آمده و مدت زمان كوتاهي طول مي‌كشد. در واقع واژه حاد متضاد كلمه مزمن است.
حساسيت زدايي راهي جهت كاهش يا توقف پاسخ مثل پاسخ آلرژيك به برخي چيزها مثلاً اگر فردي به چيزي آلرژي دارد، پزشك ابتدا مقدار بسيار كوچكي از آن ماده را به فرد مي‌دهد تا تحمل فرد را افزايش دهد. پس از مدتي مقدار بيشتري داده مي‌شود تا اينكه بتدريج فرد مقدار كامل آن ماده را دريافت كند.
گردش خون جريان خون در ميان عروق خوني بدن و قلب
داروهاي پايين‌آورنده قند خون داروهاي خوراكي كه درمان بيماري ديابت در بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 براي كنترل قند در محدوده نرمال يا نزديك به نرمال مورد استفاده قرار مي‌گيرند. اين داروها شامل: مهاركننده آلفا گلوكوزيداز ،بيگرانيدها ، سولفونيل اوره ، فنيل آلانين ، مگلي تينيدها ، تيازوليديون‌ها
داروهاي خوراكي تركيبي يك قرص كه حاوي 2 يا چند داروي مختلف است.
درمان تركيبي استفاده از چند دارو با هم ( يك داروي پايين آورنده قند خون و انسولين يا چند داروي پايين آورنده خون).
درمان تشديدي يك درمان براي ديابت، نگه داشتن گلوكز خون در سطح نزديك مقادير طبيعي است كه با استفاده از تزريق‌هاي مكرر يا استفاده از پمپ انسولين ،‌ برنامه‌ريزي غذايي،‌ داروهاي كمكي،‌ ورزش كه بر اساس نتايج آزمايش گلوكز خون و تماس‌هاي مكرر با تيم مراقبت از سلامت فرد اعمال مي‌گردد.
درمان جراحي ليزر در اين روش درماني، از يك دسته پرتوهاي قوي از نور جهت ترميم مناطق آسيب‌ديده استفاده مي‌كنند. اين پرتوهاي نوراني ليزر ناميده مي‌شود. گاهي اوقات اين روش براي ترميم عروق خوني چشم در افراد ديابتي بكار مي‌رود.
درمان متداول اصطلاحي است در كارآزماييهاي باليني هنگاميكه يك گروه درماني را براي ديابت دريافت مي‌كند كه در آن A/C و سطح گلوكز خون در سطحي بر پايه گايدلاين‌ها عملي رايج نگهداشته‌ مي‌شود. هدف اين نيست كه سطح گلوكز خون مشابه درمان شديد (Intensive) به حد نرمال برسد. اين نوع درمان شامل استفاده از دارو،‌ برنامه غذايي،‌ ورزش‌ همراه با ويزيت‌هاي منظم با مراقبين بهداشتي.....
درموپاتي بيماري‌هاي پوست
دستگاه ايمني يكي از دستگاههاي بدن كه فرد را از ويروس‌ها و باكتري‌ها يا هر ماده خارجي محافظت مي‌كند.
دستگاه گلوكومتر دستگاه كوچك قابل حملي است كه بيماران ديابتي به وسيله آن مي‌توانند قند خون خود را كنترل نمايند. پس از سوراخ كردن پوست با قلم مخصوص، يك قطره خون روي نوار دستگاه قرار مي‌گيرد. سپس روي صفحه‌ي دستگاه، ‌ميزان قند خون نمايش داده مي‌شود.
دكستروز گلوكز هم گفته مي‌شود. قند ساده‌اي كه در خون يافت مي‌شود و منبع اصلي تامين انرژي براي فرد مي‌باشد.
دوز مخلوط تركيبي از 2 نوع انسولين در يك تزريق. معمولاً از يك انسولين سريع‌الاثر در تركيب با يك انسولين با مدت اثر بالاتر (مانند NPH) استفاده مي‌شود تا كنترل سطح قند خون در كوتاه‌مدت و بلندمدت صورت پذيرد.
دهيدراتاسيون از دست رفتن مقدار زيادي از آب بدن از راه ادرار،‌ عرق،‌ اسهال يا استفراغ
ديابت اتوايميون نهفته در بالغين (LADA) حالتي كه به بروز ديابت نوع يك در جوانان منجر مي‌شود.
ديابت بارداري يك نوع از ديابت شيرين كه فقط در طي حاملگي ايجاد ميشود و معمولا بعد از زايمان از بين مي‌رود. اما خطر ابتلاي مادر به ديابت را در آينده افزايش مي‌دهد. ديابت بارداري با رژيم غذايي،‌ فعاليت و در بعضي از موارد با انسولين درمان مي‌شود.
ديابت بزرگسالان واژه‌اي مترادف با ديابت نوع 2 است.
ديابت بي‌مزه وضعيتي كه با حجم زياد و تكرار ادرار ،‌ تشنگي شديد و احساس ضعف هميشگي مشخص مي‌شود. اين بيماري ممكن است ناشي از نقصي در غده هيپوفيز و يا كليه‌ها باشد. در اين نوع ديابت سطح گلوكز خون نرمال است.
ديابت ثانويه به نوعي از ديابت كه بعلت ساير بيماريها يا بدنبال مصرف داروهاي خاص يا مواد شيميايي گفته مي‌شود.
ديابت جوانان شكلي از واژه براي ديابت قندي وابسته به انسولين (IDDM) ،يا‌ نوع يك انسولين
ديابت شكننده واژه‌اي است كه وقتي ميزان قند خون از پايين به بالا يا از بالا به پايين مي‌رسد، استفاده مي‌شود.
ديابت شيرين بيماري كه با افزايش قند خون ناشي از عدم تواناني بدن در استفاده از گلوكز به عنوان منبع انرژي مشخص مي‌شود. در نوع 1 ديابت ،‌ غده لوزالمعده قادر به ساخت انسولين نمي‌باشد بنابراين گلوكز قادر به ورود به سلولها جهت مصرف نمي‌باشد. در نوع 2 ديابت نيز پانكراس قادر به توليد كافي انسولين نمي‌باشد و يا اينكه بدن توان استفاده صحيح از آن را ندارد.
ديابت غيروابسته به انسولين نام قديم ديابت نوع 2
ديابت قندي وابسته به انسولين (IDDM) اصطلاحي براي ديابت نوع يك.
ديابت قندي وابسته به انسولين (IDDM) شكي از ديابت نوع يك را گويند.
ديابت مرزي نوعي ديابت نوع 2 يا اختلال در تحمل گلوگز مي‌باشد.
ديابت نوع اول افزايش قند خون و به دنبال آن عدم ترشح انسولين در بدن ديابت نوع 1 ناميده مي‌شود. در اين عارضه سيستم ايمني بدن بر عليه سلولهاي بتا پانكراس واكنش نشان داده و منجر به تحريك آنها مي‌گردند. در چنين حالتي ميزان انسولين توليدشده بسيار ناچيز خواهد بود. اين بيماري بيشتر در كودكان و جوانان ديده شده و به ندرت در بزرگسالان نيز مشاهده مي‌گردد.
ديابت نوع دوم ديابت نوع 2 در اواسط ميانسالي روي مي‌دهد. هرچند مواردي نيز زير سنين 40 سالگي مشاهده مي‌شود. برخلاف ديابت نوع اول كه شروع ناگهاني دارد، اين نوع ديابت به آهستگي پيشرفت مي‌كند. در اين حالت تزريق انسولين لازم نيست چراكه كمي انسولين از پانكراس ترشح مي‌شود. درمان شامل استفاده از داروهاي پايين‌آورنده قند خون مي‌باشد.
ديابت وابسته به بلوغ جوانان (MODY) نوعي از ديابت نوع 2 كه 5-1 درصد افراد به آن مبتلا مي‌شوند. هريك از شش فرم شناخته‌شده آن توسط نقص در يك ژن ايجاد مي‌شود.
ديابتوژنيك عواملي كه ديابت ايجاد مي‌كنند. براي مثال، بعضي از داروها باعث مي‌شوند سطع قند خون افزايش پيدا كندكه باعث ديابت مي‌شود.
ديابتولوژيست پزشكي كه متخصص در درمان افراد ديابتي مي‌باشد.
دياليز فرآيند پاك كردن آلودگيها از خون به صورت مصنوعي. اين كار به صورت طبيعي به وسيله كليه انجام مي‌شود. اگر كليه‌ها كار نكنند،‌ خون بايد به وسيله تجهيزات ويژه به صورت مصنوعي تميز شود. دو نوع اصلي دياليز عبارتنداز همودياليز (دياليز خوني ) و پريتونئال دياليز(دياليز صفاقي)
دي‌فنيل آلانين دسته‌اي از داروهاي خوراكي ديابت نوع 2 است كه بواسطه كمك به پانكراس در توليد بيشتر انسولين بعد از غذا سطح گلوكز خون را كاهش مي دهد.
رتين شبكه چشم رتين ناميده مي‌شود. يك بافت حساس به نور كه عقب كره چشم قرار گرفته است.
رتينوپاتي ديابتي بيماري چشمي ديابت،‌ آسيب به عروق خوني كوچك در شبكيه چشم، که ممكن است باعث از بين رفتن بينايي شود.
رتينوپاتي زمينه‌اي نوعي صدمه به شبكيه چشم است كه با خونريزي و گشاديهاي غيرطبيعي عروق همراه است. رتينوپاتي زمينه‌اي مرحله اول رتينوپاتي ديابتي است كه به آن رتينوپاتي ساده يا غيرپروليفراتيو هم گفته‌مي‌شود.
رتينوپاتي غيرتكثيري شرايطي كه در آن عروق جديد شكننده در امتداد شبكه چشم شروع به رشد مي‌كنند.
رزيگليتازون داروي خوراكي استفاده‌شونده در درمان ديابت نوع 2 است. اين دارو به انسولين در بر داشته و ورود گلوكز از خون به داخل سلولها براي توليد انرژي با افزايش حساسيت سلولها به انسولين كمك مي‌كند. اين دارو به دسته داروي تيازوليدين يونها تعلق دارد.
ريپاگيليند يك داروي خوراكي كه در درمان ديابت نوع 2 استفاده مي‌شود. اين دارو با تحريك ترشح انسولين از لوزالمعده بعد از خوردن غذا سبب كاهش قند خون مي‌گردد. اين دارو به دسته دارويي ميگلي‌تينيدها تعلق دارد.
ژنژيويت حالتي كه در آن لثه دچار التهاب و خونريزي مي‌شود.
ساكاروز دي‌ساكاريد متشكل از گلوكز و فروكتوز مي‌باشد. از نيشكر يا چغندر قند تهيه مي‌شود.
ساخارين يك قند كه ارزش غذايي ندارد و كالري نيز توليد نمي‌كند.
سرنگ وسيله‌اي است جهت تزريق دارو يا مايعاتي ديگر كه به بدن تزريق مي‌شوند. سرنگ تزريق انسولين يك لوله پلاستيكي است كه يك پيستون و يك سوزن دارد.
سكته قلبي (MI) توقف گردش خون به قلب كه ناشي از عروق خوني نازك شده يا انسداد عروق مي‌باشد، به اين حالت حمله قلبي نيز گفته مي‌شود.
سكته مغزي عارضه‌اي كه به دنبال آسيب عروقي در مغز رخ داده و باعث اختلال تكلم و تحرك اندام مي‌شود.
سلول‌هاي بتا سلول‌هاي واقع در جزاير لانگرهانس كه باعث توليد و ترشح انسولين مي‌شوند
سلول‌هاي جزيره انتقال سلول‌هاي جزيره‌اي (بتا) از لوزالمعده فرد دهنده به فردي كه لوزالمعده‌اش انسولين توليد نمي‌كند. سلولهاي بتا در جزيره،‌ انسولين توليد مي‌كنند كه بدن به آن براي استفاده از گلوكز خون نياز دارد.
سندرم متابوليك اين سندرم شامل گروهي از اختلالات است كه شامل چاقي، مقاومت به انسولين، ديابت يا پره‌ديابت، فشار خون بالا و افزايش ليپيدهاي سرم مي‌باشد.
سندرم هپيرگليسميك هيپراسمولار غيركتوني (NHNS) يكي از موارد اورژانس ،‌ كه مقادير گلوكز خون بسيار بالا بوده و كتون در خون يا ادرار وجود ندارد. در صورت عدم درمان،‌ موجب اغما يا مرگ مي‌گردد.
سوربيتول يك نوع قند الكلي (شيرين‌كننده) كه هر گرم آن 6/2 كالري دارد.
سولفونيل اوره دسته‌اي داروهاي خوراكي جهت درمان بيماري ديابت كه با تحريك ترشح انسولين از پانكراس و كمك به جذب بهتر آن توسط سلولها باعث كاهش قند خون مي‌شود.
شاخص توده بدني BMI شاخصي است كه جهت تشخيص نسبت وزن بدن به قد استفاده مي‌شود. با اين شاخص مي‌توان به چاقي،‌اضافه وزن و يا لاغر بودن فرد پي برد.
شاخص گليسمي دسته بندي و ارزيابي محتويات كربوهيدرات غذاها،‌ بر اساس اثر غذاها بر روي قند خون در مقايسه با يك غذاي استاندارد.
شريان عروق خوني كه خون‌حاوي اكسيژن را از قلب به اندام‌هاي بدن هدايت مي‌كنند.
شكر دسته‌اي از كربوهيدرات با طعم شيرين كه شامل گلوكز، فروكتوز و ساكاروز مي‌باشد.
عامل خطر هر علتي كه سبب افزايش شانس ابتلا شخص به يك بيماري شود.
عدم تحمل گلوكز معيوب (IGT) اين واژه زماني كه سطح گلوكز خون بيشتر از مقادير طبيعي است، اما در حد تشخيص ديابت نباشد گفته مي‌شود. IGT ، اغلب پيش‌ديابت گفته‌مي‌شود كه سطح گلوكز بين 140 تا 199 ميلي‌گرم بر دسي ليتر ،‌ 2ساعت پس از مصرف خوراكي گلوكز در آزمايش تحمل گلوكز است. اكثر افراد با داشتن پيش‌ديابت در معرض افزايش خطر ابتلا به ديابت نوع دو هستند. اسامي ديگر براي IGT كه كمتر استفاده مي‌شوند شامل ديابت بينابيني،‌ تحت باليني،‌ شيميايي يا پنهان است.
عروق خوني لوله‌هايي است كه خون را از قلب به همه اندام بدن مي‌رساند و از اندام نيز به قلب برمي‌گرداند. سه نوع عروق خوني شامل شريان،‌وريد و مويرگ است.
عوارض اثرات مضر بيماري ديابت مثل آسيب به چشم‌ها ، قلب،‌ عروق خوني،‌ سيستم عصبي،‌ اندامها،‌ لثه‌ها،‌ پاها و پوست يا كليه‌ها
عوارض جانبي عوارضي دور از انتظار ناخواسته كه بدنبال مصرف يك دارو ايجاد مي‌گردد.
عوامل خطر متابوليکي- قلبي عوامل خطري هستند كه در ابتلا به ديابت و بيماري قلبي تاثير بسزايي دارند.
عينك‌ساز يك عضو تيم بهداشتي كه مسئول ساختن و بررسي ميزان تناسب و واجد شرايط بودن عينكها و همچنين لنز و لنزهاي تماسي مي‌باشد.
غدد درون ريز يك گروه از سلولهاي اختصاصي كه هورمونها را به داخل خون آزاد مي‌كنند. براي مثال،‌ جزاير پانكراس كه انسولين را ترشح مي‌كنند،‌ غدد اندوكرين هستند.
غده يك گروه از سلولها كه موادي را ترشح مي‌كنند. غدد اندوكرين (درون ريز ) هورمونها را ترشح مي‌كنند. غدد اكزوكرين (برون ريز) نمك،‌ آنزيمها و آب ترشح مي‌كنند.
فارماسيست يك كارشناس بهداشت كارآزموده كه مسئول تهيه و توزيع دارو مي‌باشد و از طرفي هزينه داروها اطلاعات كافي دارد.
فروکتوز يك قند كه به طور طبيعي در ميوه‌ها و عسل وجود دارد. يك گرم فروكتوز، 4 كالري انرژي دارد.
فشارخون نيرويي است كه از طرف خون به ديواره عروق خوني داده مي‌شود. فشارخون به صورت كسري مثلا 80/120 نمايش داده مي شود.عدد اول فشار سيستولي است كه هنگامي شنيده مي‌شود كه قلب خون را به درون شريان‌ها مي‌فرستد و عدد دوم فشار دياستولي بوده و زماني كه قلب در حال استراحت است،‌شنيده مي‌شود.
فوتوكوآگولاسيون يك روش درماني براي رتينوپاتي ديابت است كه از ليزر براي جلوگيري از خونريزي عروق شبكه و جلوگيري از تشكيل عروق جديد استفاده مي‌شود.
فوق تخصص غدد اطفال يك پزشك فوق تخصص كه بچه‌هاي مبتلا به بيماريهاي غدد درون‌ريز از جمله ديابت را درمان مي‌كند.
فهرست جانشيني يكي از روشهاي مختلف برنامه‌ريزي رژيم غذايي ديابتي. غذاها بر پايه محتويات غذايي( مغذيها) خود در هرگروه قرار مي‌گيرند. ليستها ميزان مصرف كربوهيدرات،‌ گوشت و جايگزينهاي گوشت و چربي را تعيين ميكنند. اين ليستها اجازه جانشين كردن اجزاي مختلف را در هر گروه مي‌دهند تا فرد بتواند يك محتواي غذايي ثابت را حفظ كند.
قرص گلوکز قرصهاي جويدني كه از گلوگز خالص تهيه شده وبراي درمان افت قند خون استفاده مي شود.
قلم انسولين وسيله‌اي براي تزريق انسولين كه مي‌تواند شبيه قلم و يا حاوي كارتريژ (محفظه مخصوص) قابل تعويضي در درون قلم باشد.
قند الكلي شيرين‌كننده‌هايي هستند بيش از ساير CHO باعث بالا رفتن قند خون مي‌شوند. هر گرم آن حدود 2 كالري دارد. شامل سوربيتول، گزيلتول و ... مي‌باشد.
قند خون بعد از غذا گلوكز خون كه بعد از 2-1 ساعت از خوردن غذا اندازه‌گيري شود.
قند خون ناشتا چك كردن سطح قند خون بعد از اينكه حدود 12- 8 ساعت فرد چيزي نخورده است(معمولاً‌ بعد از شب). اين تست براي تشخيص ديابت افراد در معرض خطر ديابت استفاده مي‌شود. از آن معمولا براي تشخيص افراد ديابتي استفاده مي‌شود.
كاتاراكت (آب‌مرواريد) تيره شدن عدسي چشم
کالري واحدي كه نشاندهنده انرژي توليد شده توسط غذاست. كربوهيدرات،‌ پروتئين،‌ چربي والكل كالري رژيم غذايي را فراهم مي‌كنند. هر گرم كربوهيدرات و پروتئين 4 كالري و هرگرم چربي 9 كالري دارد و الكل 7 كالري به ازا يك گرم دارد.
کالوس ناحيه كوچكي از پوست،‌ معمولاً‌ روي پا كه به علت سايش يا فشار سخت و زخيم شده است.
کپسوليت Adhesive capsulitis اختلالاتي است كه طي آن به دنبال ديابت،‌درد و ناتواني در حركت شانه‌ها در همه جهات وجود دارد.
کربوهيدرات يكي از سه ماده مغذي اصلي در غذاست . غذاهاي حاوي كربوهيدرات شامل: سبزيجات،‌ ميوه‌ها،‌ محصولات لبني و شكر است.
كارشناس تغذيه فردي كه در زمينه تغذيه آموزش ديده است و ممكن است در اين زمينه تخصص هم داشته باشد.
كارشناس مامايي فرد آموزش ديده اي كه زنان حامله را كنترل مي‌كند.
كبد ارگاني است كه در تبديل غذا به انرژي، برداشتن مواد زائد و سموم از خون و ترشح صفرا نقش دارد. صفرا ماده‌اي است كه به شكسته شدن مولكولهاي چربي و دفع مواد زائد از بدن كمك مي‌نمايد.
كتواسيدوز ديابتي يك وضعيت اورژانس كه در آن افزايش بيش از حد قند خون،‌ فقدان شديد انسولين و نيز تجمع كتون در خون و ادرار اتفاق مي‌افتد. علائم شامل تهوع،‌ استفراغ،‌ دردشكم،‌ بوي ميوه از دهان و تنفس سريع مي‌باشد. درمان نكردن DKA منجر به كوما و مرگ مي‌شود.
كتوزيس ساخته شدن زياد كتون در بدن كه ممكن است منجر به كتواسيدوز ديابتي شود. علائم كتوزيس شامل تهوع، استفراغ،‌ درد معده مي‌باشد.
كتون در زماني كه انسولين درخون كم باشد براي تامين انرژي، چربي‌ها ي بدن مي‌شكند،‌ و اين ماده شيميايي (كتون) حاصل مي‌گردد. سطح بالاي كتون‌ها مي‌توانند موجب كتواسيدوز ديابتي و اغما گردد. اغلب به اجسام كتوني ارجاع مي‌گردد.
كتونوريا به حالتي كه كتون در ادرار يافت مي‌شود گفته شده و علامت هشدار دهنده كتواسيدوز ديابتي است.
كراتينين يك محصول دفعي از پروتئين در رژيم غذايي و نيز از عضلات بدن مي‌باشد. كراتينين توسط كليه‌ها از بدن پاك مي‌شود. هنگامي كه بيماري كليوي پيشرفت مي‌كند سطح كراتيني در خون افزايش مي‌يابد.
كلرپروپاميد يك داوري خوراكي كه در درمان ديابت نوع 2 استفاده مي‌شود. روش تاثير اين دارو كمك به لوزالمعده در توليد مقدار بيشتر انسولين و نيز كمك به بدن در مصرف بهتر انسولين ساخته شده است. دارو جز دسته سولفونيل اوره‌هاست.
كلسترول نوعي از چربي كه توسط كبد ساخته شده و در خون يافت مي‌شود. اين چربي در برخي مواد غذايي هم وجود دارد. كلسترول توسط بدن جهت ساخت هورمونها و ديواره‌هاي سلول استفاده مي‌شود.
كلسترول HDL نوعي چربي در خون كه اشكال اضافي كلسترول را از خون به كبد منتقل مي‌كند. اغلب به آن كلسترول«خوب» مي‌گويند.
كلسترول LDL اين كلسترول كه گاهي كلسترول بد نيز به آن گفته مي‌شود، يك نوع چربي خون است كه در اطراف بدن هرجا كه سلولها نياز به ترميم داشته باشند مي‌رود و همچنين روي ديوار داخلي شريانها اثر بجا مي‌گذارد.
كليه‌ها دو اندام لوبيايي شكل بوده كه مواد زايد خون را فيلتر كرده و ادرار را تشكيل مي‌دهند. كليه‌ها نزديك قسمت مياني پشت قرار داشته و ادرار را از طريق ميزناي به مثانه مي‌ريزند.
كنترل غيرتهاجمي قند خون اندازه‌گيري قند خون، بدون سوراخ كردن انگشت براي گرفتن نمونه خون.
كنترل قند توسط خود فرد در ديابت به برنامه‌اي كه فرد براي تنظيم قند خون ترتيب مي‌دهد گفته مي‌شود كه شامل برنامه‌ريزي غذايي، فعاليت بدني، چك قند خون، استفاده از داروهاي ديابت، دوران بيماري و افزايش و كاهش قند خون، كنترل قدر در زمان سفر و ... . يك بيمار ديابتي برنامه‌اي را جهت كنترل قند خون زير نظر يك سيستم شامل پزشك، پرستار، متخصص تغذيه و داروشناس تنظيم مي‌كند.
كنترل قند خون كنترل مرتب ميزان قند خون راهي مناسب جهت درمان ديابت است. براي اين منظور از دستگاه گلوكومتر استفاده مي‌شود.
كوما حالتي شبيه به خواب كه فرد در‌ آن هوشيار نيست. ممكن است توسط افزايش قند خون يا افت قند خون در بيماران ديابتي ايجاد شود.
گاستروپارزي يك نوع نوروپاتي كه معده را درگير مي‌كند. هضم مواد غذايي به صورت ناقص يا تاخيري انجام مي‌شود كه در نتيجه باعث حالت تهوع،‌ استفراغ يا نفخ مي‌شود و كنترل قند خون را مشكل مي‌كند.
گانگرن مرگ بافت‌،‌ كه اغلب به علت نقص در جريان خون ويا عفونت ايجاد مي‌شود. مي‌تواند باعث قطع عضو شود.
گرم يك واحد وزن، در دستگاه متريك. هر اونس معادل 28 گرم است. مقادير مواد غذايي(گوشت و سبزيجات) در بيماران ديابتي، برحسب واحد گرم توصيه مي‌گردد.
گزيليتول شيرين‌كننده‌اي كه در گياهان يافت شده و بجاي شكر استفاده مي‌شود حاوي كالري است. در بعضي از آدامسها و نعناع يافت مي‌شود.
گلوکاگون هورموني كه توسط سلولهاي آلفاي لوزالمعده ساخته مي‌شود. قند خون را بالا مي‌برد . فرم تزريقي گلوكاگون با نسخه پزشك در دسترس است كه براي درمان افت قند خون شديد استفاده مي‌شود.
گلوکز يكي از ساده‌ترين انواع قند
گلوکوانس يك داروي خوراكي كه براي درمان ديابت نوع دو استفاده مي‌شود. تركيبي از گليبوريد و متفورمين است.
گلوكز ناشتا معيوب (IFG) اين اصطلاح زماني كه آزمايش قند خون پس از گذشت 8 تا 12 ساعت ناشتايي،‌ مقاديري بالاتر از ميزان طبيعي- اما نه خيلي بالا- براي تشخيص ديابت را نشان مي‌دهد،‌ به كار مي‌رود. IFG اغلب پيش ديابت گفته مي‌شود و سطح آن 100 تا 125 ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر است. اكثر مردم كه پيش‌ديابت دارند،‌ مستعد به ابتلا به ديابت نوع 2 مي‌باشند.
گلومرول يك مجموعه بسيار كوچك ازعروق خوني حلقوي و درهم پيچييده دركليه كه قسمتي است كه خون پاك‌سازي مي‌شود و مواد زايد برداشته مي‌شوند.
گليبوريد يك داروي خوراكي كه براي درمان ديابت نوع 2 استفاده مي‌شود. اين دارو از طريق كمك به لوزالمعده براي ترشح بيشتر انسولين و كمك به سلولهاي بدن براي عملكرد بهتر انسولين(كاهش مقاومت به انسولين) قند خون را پايين مي‌آورد. اين دارو در خانواده سولفونيل اوره قرار مي‌گيرد. (نام تجاري: micronase , glynase pres tab , dia beta )
گليپيزايد يك داروي خواركي كه براي درمان ديابت نوع 2 استفاده مي شود. قند خون را از طريق كمك به لوزالمعده براي ترشح مقدار بيشتر انسولين و كمك به بدن براي عملكرد بهتر انسولين (كاهش مقاومت به انسولين)، پايين مي‌آورد. اين دارو در گروه دارويي سولفونيل اوره قرار دارد. (نام تجاري:glucotrol , glucotrol XL )
گليكوزوري وجود گلوكز در ادرار.
گليكوژن شكلي از گلوكز،‌ كه در كبد و ماهيچه‌ها يافت مي‌شود.
گليمپريد يك داروي خواركي كه براي درمان ديابت نوع 2 استفاده مي شود. قند خون را از طريق كمك به لوزالمعده براي ترشح مقدار بيشتر انسولين و كمك به بدن براي عملکرد بهتر انسولين (كاهش مقاومت به انسولين)، پايين مي‌آورد. اين دارو در گروه دارويي سولفونيل اوره قرار دارد. (نام تجاري : Amaryl )
گيرنده‌هاي انسولين نواحي كه در قسمت خارجي سلول قرار داشته كه اجازه مي‌دهد انسولين درخون، به آنها متصل گردند. هنگامي كه انسولين به سلول متصل مي‌گردند،‌ سلول قادر خواهد بود كه گلوكز را از خون برداشت كند و از انرژي آن استفاده نمايد.
لانست وسيله‌اي با يك سوزن كوچك كه براي سوراخ كردن پوست در هنگام اندازه‌گيري قند خون از آن استفاده مي‌شود.
لنگيدن متناوب دردهايي كه به صورت متناوب در عضلات ساق پا حاصل ‌مي‌شود. علت اين درد،‌ فقدان حمايت‌هاي كافي عروقي در ساق پا بوده و معمولا در زمان پياده‌روي يا ورزش رخ مي‌دهد.
ليپوآتروفي كاهش چربي زيرپوستي كه منجر به فرورفتگي‌هاي كوچك مي‌شود. اين حالت مي‌تواند بدنبال تزريق‌هاي مكرر انسولين در يك نقطه ايجاد شود.
ليپوپروتئين با دانسيته خيلي پايين يك شكلي از كلسترول خون، ميزان آن با بيماريهاي قلبي- عروقي مرتبط است.
ليپوديستروفي نقص در سوخت‌وساز سلولهاي چربي زير سطح پوست كه منجر به ايجاد فرورفتگي‌ها يا برجستگي‌هاي كوچك روي پوست مي‌شود. اين حالت مي‌تواند ناشي از تزريق‌هاي مكرر انسولين به يك نقطه باشد.
ليپوهيپرتروفي تجمع چربي زير سطح پوست كه بصورت برجستگي ديده مي‌شود. اين مشكل ممكن است در اثر تزريق‌هاي مكرر انسولين به يك ناحيه ايجاد گردد.
ليپيد به چربيهاي بدن گفته مي‌شود. ليپيدها، توليد انرژي در بدن مي‌كنند.
ماستوپاتي ديابتيك فيبروز نادر پستان كه در زنان و گاهي در مردان مبتلا به ديابت ديده مي‌شود. اين بيماري بدخيم نيست و به روش جراحي مي‌توان آن را برداشت، اگرچه غالباً عود كننده است.
ماكروزومي نوزادان مادران ديابتي كه بطور غيرطبيعي بزرگ هستند، ماكروزومي هستند.
ماكولا بخشي از شبكيه چشم كه براي ديدن خوب جزئيات و خواندن بكار مي‌رود.
متابوليسم فرايندي است كه مواد غذايي در طي آن از لحاظ شيميايي تغيير يافته و تبديل به انرژي و صرف ساختن پروتئين‌ها، چربيها و قند مورد نياز بدن مي‌شوند و يا در بدن ذخيره مي‌گردند.
متخصص تغذيه يك عضو از سيستم مراقبت كه به مردم رژيم غذايي صحيح كنترل وزن و درمان ديابت راتوصيه مي‌كند. يك متخصص تغذيه ويژه، آموزشهاي بيشتري ديده است .
متخصص مجاري ادرار پزشك متخصص مجاري ادراري و دستگاه تناسلي مردان.
مت‌فورمين يك داروي خوراكي در درمان ديابت نوع 2. اين دارو با كاهش دادن مقدار گلوكز آزادشده از كبد، قند خون بدن را كاهش مي‌دهد، همچنين حساسيت بدن را نسبت به انسولين افزايش مي‌دهد. از دسته دارويي بي‌گوانيدها مي‌باشد.
محاسبه كربوهيدرات يك روش برنامه‌ريزي غذايي براي افراد ديابتي است و بر پايه محاسبه مقدار گرم كربوهيدرات در غذاست.
محدوديت حركت مفصل حالتي كه در آن مفاصل ورم كرده و پوست دست ضخيم و سخت و مومي‌شكل شده و حركت مفصل محدود مي‌شود. اين حالت ممكن است روي انگشتان، بازوها و ساير مفاصل بدن تأثير گذارد.
محل تزريق مكاني از بدن كه معمولا براي تزريق دارو استفاده مي‌شود.
مديريت گروهي شيوه گروهي روش درمان ديابت كه تيمي متشكل از پزشك، كارشناس تغذيه، پرستار و آموزش‌دهنده ديابت مي‌باشد كه جهت كنترل و درمان ديابت با يكديگر همكاري دارند.
مراقبت از زخم فرايندي كه طي آن زخمهايي شبيه زخم پاي ديابتي بهبود مي‌يابد بيماران مبتلا به ديابت نيازمند مراقبت خاصي دارند تا مانع از عفوني شدن زخم پا گردد.
مرحله ماه عسل گروهي از بيماران با ديابت نوع يك، دوره‌هاي بهبودي را گاها تجربه مي كنند كه به آن «دوره ماه عسل» مي‌گويند. در اين زمان،‌ ممكن است لوزالمعده آنها مقاديري انسولين ترشح كند. بيشتر اوقات اين ترشح متوقف شده و كودك نياز به مقادير بيشتر انسولين براي تزريق پيدا مي‌كند. دوره ماه عسل مي‌تواند چند هفته يا چند ماه و حتي چند سال يكبار رخ دهد.
مزمن چيزي كه مدت زمان طولاني طول مي‌كشد. متضاد حاد
مژليتول يك داروي خوراكي در درمان ديابت نوع 2. اين دارو، عملكرد آنزيم هضم‌كننده نشاسته موجود در مواد غذايي را متوقف مي‌سازد، درنتيجه مانع افزايش سطح قند خون بويژه بعد از غذا خوردن مي‌شود ومتعلق به دسته دارويي مهاركننده‌هاي آلفاگلوكوزيدازها مي‌باشد.
مژليتينيد يك دسته از داروهاي خوراكي در درمان ديابت نوع 2 كه با تحريك لوزالمعده به توليد انسولين بيشتر، سطح قند خون را پايين مي‌آورد.
مسدود کننده گيرنده هاي آنژيوتانسيون ARB داروي خوراكي است كه با انسداد گيرنده‌هاي آنژيوتانسيون باعث كاهش فشارخون مي‌گردد.
مسدودكننده‌هاي آلفا و گلوكوزيداز دسته‌اي از داروهاي خوراكي هستند كه با غيرفعال كردن آنزيم‌هاي هضم كننده نشاسته موجود در غذا،‌باعث درمان ديابت نوع 2 مي‌شوند. در نتيجه باعث مي‌شود قند خون در طول روز به خصوص پس از وعده‌هاي غذا كندتر و آهسته‌تر افزايش يابد. (نام‌هاي ژنريك: آكاربوز و ميگليتول).
مطالعه ديابتي آينده نگر نتايج حاصل از مطالعه در انگليس، نشان داد كه با كنترل قند خون احتمال صدمات چشمي و كليوي كاهش مي‌يابد و همچنين در افراد ديابتي كه به فشار خون نيز مبتلا بودند با كنترل قند خون خطر بروز سكته، صدمات چشمي و مرگ ناشي از عوارض طولاني‌مدت آن كاهش مي‌يابد.
معاينه چشم با مردمک گشاد شده يك تست كه به وسيله يك متخصص چشم پزشك انجام مي‌شود كه مردمك (نقطه مركزي سياه چشم) بطور گذرا و موقتي توسط قطره‌هاي چشمي ويژه كشاد مي‌شود براي اينكه به متخصص اجازه دهد كه درون چشم را راحت تر ببيند.
معيار Sliding يك ست كه شامل دستورالعمل‌هايي جهت تنظيم انسولين بر اساس قند خون و وعده‌هاي غذايي و ميزان فعاليت بدني مي‌باشد.
مقاومت به انسولين عدم توانائي بدن در پاسخدهي و استفاده از انسولين توليد شده را گويند. مقاومت به انسولين ممكن است در ارتباط با چاقي، افزايش فشار خون وسطح بالاي چربي خون باشد.
مونوفيلامنت يك قطعه كوتاه از نايلون مثل موي زبر برس كه روي يك دسته قرار گرفته است. پزشك از اين وسيله براي كنترل كردن حساسيت اعصاب كف پا استفاده مي‌كند.
مونونوروپاتي نوروپاتي كه تنها يك عصب را درگير كرده است.
مويرگ كوچكترين رگ‌هاي خوني بدن هستند. اكسيژن و گلوكز از ديواره مويرگها گذشته و وارد سلول مي‌شوند. مواد دفعي مثل كربن اكسيداز برعكس از سلول‌ها وارد مويرگ‌هاي خوني (كاپيلاري) مي‌شوند.
مهار كننده ايمني (تضعيف كننده ايمني) دارويي كه مي‌تواند پاسخ‌هاي دفاعي طبيعي را تضعيف كند. تضعيف ‌كننده‌هاي ايمني براي بيماران كه تحت پيوند اعضا قرار گرفته‌اند، براي جلوگيري از رد پيوند يا براي بيماري‌هاي خود ايمني استفاده مي‌شوند.
مهارکننده آنزيم آنژيوتانسين کانورتينگ ACE داروي خواركي است كه به كاهش فشار خون كمك مي‌كند. در بيماران ديابتي،‌به خصوص بيماراني كه پروتئين(آلبومين) در ادرارشان وجود دارد، صدمات وارده به كليه را كاهش مي‌دهد.
ميزان پايه ترشح مداوم و پيوسته ميزان كمي انسولين به جريان خون
ميزان فيلتراسيون گلومرولي ميزان توانايي كليه براي جداكردن و برداشتن مواد زايد.
ميزان قند خون ميزان قند موجود در جريان خون را مي‌گويند كه بر حسب ميلي‌گرم در دسي‌ليتر mg/dl اندازه‌گيري مي‌شود.
ميكروآلبومين مقادير كمي از پروتئين آلبومين در ادرار كه با تست آزمايشگاهي خاص قابل تشخيص است.
ميكروآلبومينوري وجود مقادير كمي از آلبومين در ادرار. ميكروآلبومينوري يك علامت زودرس از نارسايي كليه يا نفروپاتي (يكي از عوارض شايع و خطرناك ديابت) مي‌باشد. انجمن ديابت امريكا توصيه مي‌كند كه بيماران مبتلا به ديابت نوع 2، در زمان تشخيص ديابت و بعد از آن بطور ساليانه از نظر وجود ميكروآلبومينوري آزمايش شوند. ليكن بيماران مبتلا به ديابت نوع 1، بايد 5 سال بعد از تشخيص ديابت و پس از آن ساليانه بررسي شوند. ميكروآلبومينوري معمولاً با بهبود كنترل قند خون، كاهش فشار خون و اصلاح رژيم غذايي درمان مي‌شود.
ميكروآنوريسم ورم كوچكي كه در ديواره عروق خوني بسيار ريز بوجود مي‌آيد. اين تورم‌هاي كوچك ممكن است منجر به پارگي عروق و نشت خون به بافتهاي مجاور شوند. ميكروآنوريسم ممكن است در شبكيه چشم افراد ديابتي رخ دهد.
ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر (mg/dl) واحد اندازه‌گيري است كه غلظت مواد را در يك مقدار مشخصي از مايع نشان مي‌دهد. بعضي از كشورها براي نشان دادن نتايج تست قند خون از اين واحد استفاده مي‌كنند، وليكن بعضي از ژورنال هاي پزشكي يا كشورهاي مختلف از واحد ميلي‌مول بر ليتر استفاده مي‌نمايند. براي تبديل كردن ميلي‌مول بر ليتر به ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر، آن عدد را در 18 ضرب مي‌نماييم. [بعنوان مثال 180= 18 × mmol/l10]
ميلي‌مول بر ليتر يك واحد اندازه‌گيري است كه غلظت مواد در يك مقدار مشخصي مايع را نشان مي‌دهد. در خيلي از كشورهاي دنيا بجز ايالات متحده آمريكا از اين واحد براي بيان نتايج تست قند خون استفاده مي‌شود. براي تبديل ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر به ميلي‌مول بر ليتر بايد آن را به عدد 18 تقسيم كنيد.
نئووسكولاريزاسيون رشد عروق خوني كوچك جديد. اين حالت در شبكيه چشم مي‌تواند منجر به كاهش بينايي يا كوري گردد.
ناتگلينيد يكي از داروهاي خوراكي در درمان ديابت نوع 2 كه با تحريك لوزالمعده به ترشح انسولين بيشتر بعد از غذا خوردن، سطح قند خون را پايين مي‌آورد. اين دارو متعلق به دسته دارويي مشتقات دي- فنيل‌آلانين مي‌باشد.
ناتواني جنسي عدم توانايي براي بدست آمدن حالت نعوظ در طي فعاليت جنسي. اغلب به آن اختلال نعوظ مي‌گويند.
نارسايي احتقاني قلب از دست رفتن مپاژ قلب كه منجر به تجمع مايع در بدن بخصوص در پاها و ريه‌ها مي شود.
نارسايي كليه حالتي كه در آن مايع و مواد مضر ساخته شده در بدن باقي ميماند، زيرا كليه نمي‌تواند كارهاي عمده بيشتري انجام دهد. بيمار دچار نارسايي كليه نياز به دياليز يا پيوند كليه دارد. اغلب مرحله انتهايي بيماري كليه يا ESRD گفته مي‌شود.
نشاسته نام ديگر كربوهيدرات كه يكي از سه ماده مغذي اصلي (درشت ‌مغذي) غذا محسوب مي‌شود.
نفروپاتي بيماري كليه‌ها. هيپرگليسمي و هايپرتانسيون مي‌توانند به گلومرول‌هاي كليه آسيب وارد نمايند. هنگامي كه كليه‌ها دچار مشكل شوند، پروتئين به داخل ادرار نشت مي‌كند. كليه‌هاي آسيب‌ديده نمي‌توانند مواد زائد و مايعات اضافي را از سيستم گردش خون خارج نمايند، لذا آب و مواد زائد در بدن تجمع مي‌يابند.
نفرولوژيست پزشكي كه بيماران مبتلا به مشكلات كليوي را درمان مي‌كند.
نقايص مادرزادي بيماري‌ها و مشكلات يا موقعيت‌هايي كه از بدو تولد وجود داشته‌اند.
نكروبيوز ليپوايديكا ديابتيكروم يك مشكل پوستي است كه معمولاً قسمت تحتاني پاها را درگير مي‌سازد. ضايعات مي‌توانند كوچك يا بزرگ و پراكنده باشند. ضايعات معمولاً برجسته، زردرنگ و مومي‌شكل هستند و يك حاشيه ارغواني‌رنگ هم دارند.
نوار عصب عضله يك تست كه براي ارزيابي عملكرد عصب انجام مي‌شود. اين تست فعاليت الكتريكي كه بوسيله عضلات ايجاد مي شود را اندازه‌گيري مي‌كند.
نوروپاتي بيماري سيستم عصبي. در بيماران ديابتي سه دسته مهم مشكلات سيستم اعصاب شامل نوروپاتي محيطي، نوروپاتي اتونوم و مونونوروپاتي وجود دارد كه شايعترين آن نوروپاتي محيطي است كه بطور عمده پاها و كف پا را درگير مي‌سازد.
نوروپاتي اتونوميك نوعي نوروپاتي است كه بر ريه،‌قلب،‌معده،‌روده،‌مثانه و ناحيه ژنيتال تاثير مي‌گذارد.
نوروپاتي محيطي صدمه و آسيب اعصاب محيطي كه به پاها، دستها و كف پاها اعصاب مي‌دهند و نوروپاتي محيطي سبب احساس سوزن سوزن شدن عضو مي‌گردد.
نورولوژيست پزشكي كه در زمينه مشكلات سيستم عصبي مانند نوروپاتي تخصص دارد.
نيتروژن اوره خون(BUN) ماده زايدي در جريان خون است كه از شكستن پروتئين‌ها به وجود مي‌آيد. كليه‌ها خون را فيلتر مي‌كنند تا اوره دفع شود. در صورتي كه كليه كاركرد مناسبي نداشته باشد، BUN خون افزايش مي‌يابد.
واحد انسولين واحد پايه اندازه‌گيري انسولين 100 واحد انسولين به معني 100 واحد انسولين در هر ميلي‌ليتر يا سانتي‌متر مكعب (سي‌سي) از محلول مي‌باشد. امروزه بيشترين انسولين ساخته‌شده در امريكا 100-U (100 واحدي) هستند.
واكنش انسوليني وقتي سطح گلوكز خون همچنان پايين باشد (معادل يا كمتر از 70 ميلي گرم بر دسي‌ليتر). اغلب هيپوگليسمي گفته مي‌شود.
وراثت خصوصياتي كه از والدين به بچه‌ها منتقل مي‌شود را وراثت گويند.
وزن بالا وزن بالاتر از حد نرمال با شاخص توده بدني بيشتر از 25 و كمتر مساوي 9/29
 


کلمات کلیدی

فرهنگ لغت در دیابت