Interio

کلینیک مجازی دیابت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1390/10/18 | ایجاد کننده: Admin

آشنایی با پمپ انسولین

پمپ‌هاي EMRI انسولين، ابزارهاي كامپيوتري كوچكي به اندازة يك تلفن سيار يا پيجر هستند كه براي انفوزيون زير جلدي مداوم انسولين بكار مي‌روند و از عملكرد پانكراس طبيعي تقليد مي‌كنند. بسياري از افراد خصوصاً نوجوانان استفاده از سيستم دريافت مداوم انسولين (پمپ) را به تزريقات مكرر ترجيح مي‌دهند پمپ انسولين يك لوزالمعده مصنوعي نيست كه بيمار را از كنترل سطح قند خون خود بي‌نياز كند و ليكن مي‌تواند در دستيابي به كنترل بهتر قند خون به بيمار كمك نمايد. خيلي از بيماران اين سيستم انفوزيون مداوم انسولين را به تزريق مكرر انسولين ترجيح مي‌دهند. پمپ‌هاي انسولين، كامپيوترهاي كوچكي به اندازه يك پيجر هستند كه انسولين را به بدن مي‌رسانند. پمپ داراي يك سرنگ 3 ميلي‌ليتري مي‌باشد كه از طريق يك لوله پلاستيكي بلند و نازك به یک كاتترتفلوني وصل شده است. به اين قسمت "ست تزريق" گفته مي‌شود سوزن در داخل بافت زير جلدي (معمولاً بر روي شكم) فرو رفته و توسط چسب شفاف فيكس مي‌شود. سوزن بيرون كشيده مي‌شود و فقط كاتتر نرم در محل باقي مي‌ماند. سپس پمپ مي‌تواند در داخل جيب لباس بيمار و يا روي كمربند بسته شود. مخزن انسولين پمپ، معمولاً براي مدت 2 الي 3 روز كافي است و مجدداً بايد از انسولين پرشود. ست تزريق حداقل هر سه روز يكبار بايد توسط بيمار تعويض ‌شود. در پمپ از انسولين سريع‌الاثر استفاده مي‌شود که با يك ميزان پايه و يك دوز بلوس انسولين همراه با غذا داده مي‌شود. استفاده كنندگان پمپ مي‌توانند به آساني با برنامه‌ريزي پمپ، دوز انسولين خود را به ميزان كافي دريافت نمايند. پمپ به آنها كمك مي‌كند كه بر اساس ميزان غذايي كه در هر روز دريافت مي‌كنند و بر اساس ميزان فعاليت روزانه‌اي كه دارند دوز انسولين خود را تنظيم كنند. بيماران پمپي مجبور هستند كه سطح قند خونشان را در روز به دفعات مكرر و بيشتر از زماني كه از سرنگ براي تزريق انسولين استفاده مي‌كردند، چك كنند. با اين حال خيلي از بيماران علاقه وافري به پمپ پيدا مي‌كنند به اين علت كه آنها را قادر مي سازد كه سبك زندگي انعطاف پذيرتري داشته باشند. پمپ، انسولين مورد نياز بيمار را در دوزهاي جداگانه به بدن مي‌رساند:

-دوز پايه

-دوز بلوس براي كنترل كردن كربوهيدرات موجود در وعده غذايي

-دوز اصلاحي يا دوز تكميلي

يك دوز پايه به طور مداوم در طي 24 ساعت (2-5/0 واحد انسولين در ساعت بر اساس نياز بيمار) انفوزيون مي‌شود كه سطح قند خون را در فاصله بين وعده‌هاي غذايي و در طي شب تنظيم مي كند. هنگام غذا خوردن، بيمار با فشردن دكمه‌ها پمپ را فعال مي‌سازد تا يك دوز اضافي بنام دوز بلوس را دريافت كند. اين دوز كربوهيدرات موجود در هر وعده غذايي يا ميان وعده را پوشش مي‌دهد. اگر بيمار بيشتر از آنچه كه برنامه‌ريزي شده است غذا ميل كند مي‌تواند براحتي برنامه پمپ را تغيير دهد تا دوز بلوس بزرگتري دريافت نمايد و اگر سطح قند خون بيمار قبل از غذاخوردن بالا باشد مي‌تواند يك دوز اصلاحي يا تكميلي انسولين براي پايين آوردن قند خون دريافت كند.

نكات قابل توجه در مورد محل های نصب پمپ و توجهات هنگام قطع کردن پمپ

بهترين منطقه تزريق ست محدوده شكمي است چرا كه در اين محل، جذب انسولين سريعتر و قابل پيش‌بيني‌تر بوده و نسبت به ساير نقاط بدن هنگام ورزش تأثير كمتري مي‌پذيرد. از قرار دادن پمپ در مناطق كمري، خطوط لباس زير و مايو و محدوده دايره‌اي(5/2 سانتي متر) اطراف ناف و يا هر منطقه ديگري كه امكان مخدوش شدن و تحت تأثير قرار گرفتن توسط پوشاك وجود دارد بايد اجتناب كرد. هر منطقه جديد تزريق حداقل بايد 5/2 سانتي‌متر با منطقه تزريق قبلي فاصله داشته باشد. منطقة تزريق اگر بيش از 72 ساعت تعويض نشود ممكن است قرمز يا دردناك شود. بيماران بايد منطقه تزريق خود را در مواقع زير كنترل كنند:

-هنگام صبح قبل از برخاستن از خواب

-هنگام شب قبل از به رختخواب رفتن

-هر زماني كه مقادير قند خون افزايش يافته باشد

بعد از تعويض ست تزريق، پمپ را داخل كيف مخصوص آن قرار داده و از گيره كمري براي متصل كردن پمپ به كمربند و يا نوار كمري استفاده کنید تا به خوبی از پمپ محافظت به عمل آید. پمپ را در داخل جيب شلوار، ژاكت و يا دامن هم مي‌توان نگهداری كرد. در موقع خواب، پمپ را مي‌توان نزديك بدن روي تخت قرار داد. همچنين مي‌توان در موقع خواب به كمربند،‌ بازوبند، پابند و يا به پتو، ملافه، بالش و يا لباس خواب بيمار، به وسيله گيره فيكس کرد.

اگرچه پمپ‌هاي انسولين مقاوم به آب هستند اما نبايد مستقيماً زير جريان آب قرار بگيرند يا داخل آب فرو روند. همه پمپ‌هاي انسولين براي انجام فعاليت‌هايي مثل شناكردن، حمام رفتن و دوش گرفتن داراي يك قسمت قطع ارتباط مي‌باشند. همچنين هنگام ورزش كردن، بيماران پمپي مي‌توانند از يك كمربند الاستيكي محكم همراه با كيف مخصوص پمپ استفاده كنند. اما ممكن است در هنگام بازي با يكديگر برخورد كرده و پمپ آسيب ببيند و يا به زمين بيفتد كه اين مسئله مي‌تواند دردناك باشد، لذا در اين مواقع بايد پمپ را خاموش كنيد. به خاطر داشته باشید در هنگام قطع پمپ، همه دوزهاي انسولين كه توسط پمپ به بدن فرستاده مي‌شوند متوقف مي‌گردند.

فوايد استفاده از پمپ

خيلي از بيماران معتقدند كه پمپ باعث شده است كه سبك زندگي انعطاف پذيرتري داشته و بيشتر از زندگي خود لذت ببرند. بعضي از فوايد كاربرد پمپ بجاي تزريقات مكرر انسولين عبارتند از:

-استفاده از پمپ انسولين باعث رهايي بيمار از تزريقات مكرر مي‌شود.

-پمپ‌هاي انسولين نسبت به روش تزريق از دقت بيشتري برخوردار هستند.

-پمپ انسولين اغلب هموگلوبين A1C را بهبود مي‌بخشد.

-كاربرد پمپ انسولين معمولاً منجر به كاهش نوسانات سطح قند خون مي‌شود.

-پمپ درمان ديابت را آسانتر مي‌سازد. وقتي بيمار تمايل به غذاخوردن دارد يا وقتي كه سطح قند خون بالاست مي‌توان ميزان انسولين مورد نياز را محاسبه و با فشردن يك دكمه كوچك روي پمپ، آن را به بدن رساند.

-پمپ به بيمار اجازه مي‌دهد كه در مورد زمان غذا خوردن و نوع مواد غذايي انعطاف پذيرتر عمل كند.

-پمپ دوره‌هاي افت شديد قند خون را كمتر مي‌كند.

-پمپ اجازه مي‌دهد كه بيمار بدون مصرف مقدار زيادي كربوهيدرات ورزش و فعاليت بدني داشته باشد

مشكلات استفاده از پمپ

پمپ انسولين براي هر كسي مناسب نيست. آنها وسايل دقيقي هستند و بيماران بايد ياد بگيرند كه چگونه ست تزريق را تعويض كنند، چگونه پمپ را برنامه‌ريزي كنند، و همچنين چه اقداماتي در هنگام مسدود شدن يا خارج شدن ست بايد انجام دهند. بيماران بايد مكانيسم عملكرد پمپ را درك كنند و بتوانند محلهاي مناسب براي نصب ست را انتخاب كنند. لذا برنامه‌هاي آموزش پمپ بسيار كامل و جامع هستند و ممكن است براي هر كار كوچكي كه بيمار بايد ياد بگيرد چك ليست تهيه كنند. بيمار مجبور به يادگيري شمارش كربوهيدرات و نحوه هماهنگ ساختن ميزان دوز انسولين با مقدار غذاي خورده شده و ميزان فعاليت فيزيكي خود مي‌باشد.

همچنين بيماران پمپي مجبور هستند قندخون خود را حداقل 4 بار در روز كنترل كنند تا در صورتي كه سطح قند خون در محدوده طبيعي نبود بتوانند دوزهاي اصلاحي را دريافت نمايند. يکی از معایب این پمپها، قطع ناگهانی جریان انسولین به علت انسداد لوله یا سوزن یا تمام شدن ذخیره انسولین موجود در مخزن و یا تمام شدن باتری می باشد که به طور مرتب باید چک شود.اگر این اتفاق بيفتد دستگاه آلارم زده و شما را آگاه مي كند كه در اينصورت بیمار باید يك دوز انسولین را دستی تزریق کند تا مشکل برطرف شود.

بعضي از مشكلات استفاده از پمپ عبارتند از:

-افزايش وزن، پمپ باعث مي‌شود بيمار آزادانه‌تر غذا بخورد.

-كتواسيدوز ديابتي، اگر كاتتر از بدن خارج شود و بيمار چند ساعت انسولين نگيرد مي‌تواند منجر به كتواسيدوز شود.

-گران قيمت بودن

-ايجاد مزاحمت كردن، از آنجايي كه پمپ در اكثر اوقات همراه بيمار و متصل به وي مي‌باشد مي‌تواند براي بيمار دست و پاگير شده و او را محدود نمايد.

-دقت و پيچيدگي برنامه‌هاي آموزشي پمپ


کلمات کلیدی

Empty