Interio

مرکز تحقیقات استئوپروز پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1389/03/16 | ایجاد کننده: 44

پيشگيری از زمين خوردن در سالمندان

سقوط و زمين خوردن عامل مهم آسيب EMRI در سنين بالاي 65 سال و مهمترين علت مرگ در اثر آسيب است. اكثر زمين خوردنها در منزل اتفاق مي‌افتد. آسيب هاي ناشي از زمين‌خوردن شامل شكستگي لگن و استخوان ران و كوفتگي عضلات اين ناحيه و شكستگي مهره‌هاي كمري و ساعد است. علاوه بر اين يك بار زمين خوردن ممكن است باعث ايجاد نگراني و ترس از راه رفتن و از دست دادن اطمينان شخص به خود گردد و فرد به خاطر اين ترس زمين‌گير شود

وجود علائمي مانند گيجي، ضعف و اشكال در راه رفتن و بيماريهاي سيستم عصبي مانند پاركينسون مي‌توانند فرد را مستعد زمين خوردن كنند. عوامل محيطي مانند راه رفتن روي سطوح لغزنده، قاليچه‌هايي كه زير پا ليز مي‌خورند، نور كم و موانع مي‌توانند باعث زمين خوردن گردند. استفاده از داروهاي خواب‌آور، ضعف عضلات اندام تحتاني و دفورميتي پاها نيز از عوامل ديگر مي‌باشند
  • عوامل خطر سقوط در محيط زندگی بايد شناسايي و اصلاح شوند.
  • از انجام كارهايي كه همراه با خطر سقوط مي‌باشند نظير بالا رفتن از نردبان، اجتناب گردد.
  • از پوشيدن كفش و دمپايي‌هايي كه خطر ليزخوردگي دارند اجتناب گردد (دمپايي ابري روي سطوح سراميك مرطوب). از کفشهای آج دار استفاده شود.
  • حمام خطرناك‌ترين محل منزل است. در زير دوش حمام از كفي‌هاي پلاستيكي آج‌دار استفاده گردد. كفپوش حمام بايد غير لغزنده باشد. در صورت زياد بودن مدت ايستادن در حمام، مي‌توان از دوش سيار و يك صندلي استفاده نمود.
  • وجود آب در سطح آشپزخانه باعث ليزخوردگي مي‌شود و بايد فوراً آن را خشک نمود. EMRI
  • بهتر است از فرشهايي كه الياف آنها بلند است يا به مرور زمان فرسوده گشته، استفاده نشود.
  •  ريشه‌هاي اطراف فرش مي‌تواند باعث زمين خوردن شود. بايد آنها را زير فرش قرار داد.
  • از قاليچه‌هاي كوچك كه به علت اتكاي كم احتمال دارد در زير پا ليز بخورد استفاده نشود.
  • در نقاطي كه خطر سقوط زياد است مانند حمام، دستشويي و پله‌ها، از دستگيره استفاده شود.
  • از توالت فرنگي استفاده شود (بلند شدن ناگهاني مي‌تواند باعث زمين خوردن شود. كوتاهي توالت نيز مي‌تواند باعث زمين خوردن شود).
  • ارتفاع تخت بايد به اندازه ارتفاع کف پا تا كشكك زانو باشد (حدود 45 سانتيمتر).
  • از تشكهايي كه كناره آنها نرم شده استفاده نگردد، زيرا ممكن است باعث افتادن از تخت شوند.
  • از صندلي هاي كوتاه استفاده نشود. ارتفاع صندلي بايد حدود 40-35 سانتيمتر باشد. صندلي بايد دسته‌دار باشد و دسته صندلي تا محل نشستن حدود 18 سانتيمتر ارتفاع داشته باشد. همچنين دسته صندلي 5 سانتيمتر از پايه آن جلوتر باشد.
  • قفسه وسايل در آشپزخانه نبايد بسيار بلند يا بسيار كوتاه باشد.
  • دماي پايين اتاق ممكن است باعث كاهش دماي بدن و به دنبال آن زمين خوردن گردد. دماي اتاق در زمستان در حدود 22 درجه سانتي‌گراد باشد. EMRI
  • محيط زندگي كاملاً منظم باشد. وجود اسباب بازي روي زمين، عامل مهمي در زمين‌خوردگي است.
  • انجام يك برنامه منظم ورزشي جهت تقويت عضلات ضروري است .
  • حاشية پايين چارچوب در اتاق محل شايعي براي زمين‌خوردگي است؛ بهتر است آن را با بر چسب يا رنگ قرمز مشخص كرد.
  •  مبلمان و وسايل به نحوي چيده شوند كه حداقل خطر برخورد وجود داشته باشد. از تغيير دكوراسيون مكرر مبلمان و ميز و صندلي پرهيز شود. از گذاشتن وسايل و ظروف روي زمين خودداري گردد.
  • تلفن در جايي قرار گيرد كه سيم آن باعث زمين خوردن نشود.

عبور از پله

پله‌ها محل شايع سقوط و آسيب شديد در EMRI افراد مسن است. بيشتر حوادث هنگام پايين ‌آمدن از پله اتفاق مي‌افتد. ديدن لبه‌ پله ها عامل مهمي در بالا و پايين رفتن بي‌خطر از پله‌ است. فرش كردن پله‌ها با موكتهاي نقش دار مي‌تواند باعث اختلال در ديدن لبه‌هاي پله و زمين خوردن شود. طول و ارتفاع پله ها بايد متناسب باشد. ارتفاع پله نبايد بيشتر از 18 سانتيمتر و عمق آن نبايد كمتر از 28 سانتيمتر باشد. استفاده از پله‌هايي كه لبه آن جلو است مي‌تواند باعث گيركردن پا و زمين خوردن شود. همچنين پله‌هايي كه لبه آن گرد تراش داده شده، باعث ليزخوردگي مي‌گردد.
  • هنگام عبور از پله، از نرده ها به عنوان تکيه گاه استفاده شود.
  • در صورت امکان، راه پله‌ مفروش شود.
  • پوشش به كار رفته (موكت) حتماً چسبندگي كافي به سطح زيرين داشته باشد.
  • از پوششهای نقش‌دار يا درخشنده استفاده نشود.
  • در پله‌ها از نور كافي استفاده شود. بهتر است لامپهاي كوچكي هنگام شب در ابتدا و انتهاي پله روشن باشد.
  • كليد برق بايد هم در ابتدا و هم در انتهاي پله‌ها باشد (از كليد رابط استفاده شود).
  • با نصب پرده، تابش نور ورودی به راه پله کنترل شود تا درخشندگي در پله ها ايجاد نشود.
  • لبه پله‌ها با رنگ مشخصي رنگ آميزي گردد يا از يك لايه چسب محكم و مشخص در لبه پله استفاده شود.
  • در فروشگاهها حتي‌الامكان از پله برقي استفاده نشود (پله برقي يكي از علل شايع زمين‌خوردگي افراد سالمند است)
  • هميشه و در همه جا (منزل، اداره، فروشگاه) دست به نرده‌هاي اطراف پله‌ها با دست گرفته شود.
  •  هنگام عبور از پله، در صورت وجود درد در پا، ابتدا پاي سالم را روی پله قرار دهید و ترجيحاً از عصا يا کمک اطرافيان استفاده نماييد

پيشگيري از شكستگي هيپ در سالمندان


  • خطر شكستگي هيپ در سالمندان بايد EMRI با شناسايي عوامل خطر ساز بررسي شده و بر اساس آن مداخلات براي بيمار صورت پذيرد
  • زنان و مردان سالمندی كه دارای عوامل مرتبط با سبک زندگی و سوابق فردي زير هستند، در معرض خطر شكستگي مي باشند:
    ο  مبتلايان به اختلالات شناختی
    ο  ساکنين خانه سالمندان
    ο  حدت بينايي در حد 2/0
    ο  سابقه افتادن هاي مكرر يا سقوط همراه با شكستگي
    ο  ديابت نوع 2
    ο  مصرف برخی دارو ها مانند داروهای ضد تشنج، اپيوئيد ها، داروهای روانگردان، کورتيکوستروئيدها و ضد آريتمی ها.
    ο  سابقه سيگار كشيدن
    ο  سابقه در رفتگی مادرزادي هيپ
    ο  نمايه توده بدني پايين
    ο  سابقه سکته مغزي
  •  استفاده از محافظ هيپ، بروز شكستگي را در افرادسالمند كاهش مي دهد.

توانبخشي بعد از شكستگي استئوپروتيک

هدف از توانبخشي، بازگشت فرد به سطح قبلي عملكرد مي باشد. درمان شكستگي های استئوپروتيک تنها ترميم استخوان شكسته نيست بلكه يك فرآيند مداوم براي كسب مجدد قدرت عضلاني، توان حركتي و از سرگيري فعاليت هاي روزانه مي باشد. علاوه بر اين در طي دوره بهبودي بايد اقداماتي جهت پيشگيري از كاهش بيشتر توده استخواني و اجتناب ازشكستگي مجدد استخوان مد نظر قرار گيرد. وضعيت رواني، ميزان تحرك و عملكرد فرد قبل از بيماري از معتبرترين فاكتورهاي پيشگويي كننده ميزان موفقيت برنامه هاي بازتواني هستند. EMRI
  •  در طي 48 ساعت اوليه پذيرش بيمار، بايد شرح حالی از ميزان تحرك و عملكرد فرد قبل از بيماري، حمايت هاي اجتماعي در دسترس، شرايط باليني فعلی و وضعيت رواني از بيمار گرفته شود
  •  بيماراني كه همزمان به بيماري هاي ديگر مبتلا هستند و توان عملكردي ضعيف يا مشكلات ذهني دارند، بايد در يك مركز توانبخشي ارتوپدي سالمندان، بستري و تحت برنامه هاي باز تواني قرار گيرند

متخصص طب فيزيكي، فيزيوتراپيست و كاردرمانگر، روشهاي مختلفي را براي كمك به بيمار استئوپروتيک جهت شروع مجدد فعاليت هاي روزانه بعد از يك شكستگي بكار مي برند. فيزيوتراپيست درد و ناراحتي بيمار را با استفاده از روش هايي مانند ماساژ و حركت دادن مفصل و استفاده از يخ و كمپرس گرما برطرف مي سازد. اين روش ها در برطرف كردن اسپاسم عضلاني و درد ناشي از شكستگي مهره اي نيز مؤثر هستند. يك برنامه ورزشي منظم مي تواند با تقويت عضلات پشت در كاهش درد و بهبود عملكرد افراد سودمند باشد. كاردرمانگر به فرد كمك مي كند طرز صحيح حركت را در فعاليت هاي روزانه ياد بگيرد. در بسياري از موارد، بيمار با اولين تجربه شكستگي، به وجود استئوپروز پی می برد. پذيرش رواني اين بيماري و سازگار شدن با درد ناشي از شكستگي و توانبخشي نيز ممكن است براي بيمار سخت باشد. در اين صورت، بيمار بايد در مورد ماهيت بيماري استئوپروز، تغييرات سبك زندگي و فعاليت هايي كه مي تواند به حفظ سلامت استخوان کمک کند، آموزش ببيند. حمايت هاي فيزيكي و عاطفي از جانب خانواده، دوستان، مشاورين و ساير بيماراني كه در شرايط مشابه به سر مي برند، مي تواند در سازگار شدن بيمار با مشكلات ناشي از يك بيماري مزمن، كمك كننده باشد

 

توانبخشي در شكستگي مچ دست

شکستگی کاليس از شايعترين شکستگيهای استئوپروتيک است که معمولاً به دنبال سقوط رخ می دهد. بعد از بازکردن گچ، استفاده از اسپلينتهای موقت مچ دست تا تثبيت وضعيت شکستگی توصيه می گردد. توانبخشی با حفظ دامنه حرکات انگشتان، شست و شانه در سمت آسيب ديده آغاز می شود تا از بروز خشکی و جمود مفاصل در اين نواحی جلوگيري به عمل آيد.

توانبخشي در شكستگي هيپ

معمولاً شكستگي هيپ، به ترميم جراحی و جايگزيني مفصل نياز پيدا می کند. بعد از جراحي سعي بر اين است كه حركت مفصل به حالت اوليه خود باز گردد و در مرحله بعد بايد از ايجاد شكستگي مجدد جلوگيري شود. بتدريج با كاهش درد و افزايش توان حركت، فيزيوتراپي و برنامه هاي ورزشي مي تواند طرز راه رفتن، قدرت پاها، انعطاف پذيري و حفظ تعادل بيمار را بهبود بخشد. يك پرستار آموزش ديده مي تواند به بيمار كمك كند تا بتدريج با واكر يا عصا، بدون حمايت ديگران راه برود. برنامه ورزشي بايد بر ورزش هاي تقويت کننده هيپ متمرکز باشد. ورزش هاي تقويت كننده هيپ بايد عضلات فلكسور، ابداكتور و اكستانسور را بکار گيرند. راهكار هاي پيشگيري از سقوط شامل شناسايي و رفع عوامل خطرساز در خانه و آموزش حفظ تعادل نيز مد نظر قرار گيرد

توانبخشي در شكستگي مهره اي

شكستگي همراه با فشردگی (compression fracture) مهره معمولاً بدون علامت EMRI است، اما برخی بيماران دچار درد هاي حاد يا مزمن می شوند. اقدامات توانبخشي در موارد حاد شامل:
  •  استراحت نسبي
  •  استفاده از بي حس كننده ها
  •  پيشگيري از يبوست به ويژه در بيماراني كه از دارو هاي مخدر استفاده مي كنند.
  •  وضعيت دهی صحيح به بيمار، آموزش اصول صحيح فعاليت و اجتناب از كشيده شدن بيش از حد عضلات پشت در طي فعاليت هاي روزمره و حين ورزش
  •  آموزش استفاده از بريس و واکر
  •  آموزش اعضاء خانواده در حركت دادن صحيح بيمار با كمترين فشار به ستون مهره ها
  •  انجام فيزيوتراپي و كاردرماني
  •  اجتناب از ورزش هاي استقامتي و كششي در طي 2 ماه نخست پس از شكستگي

اقدامات توانبخشي در موارد مزمن شامل:


  •  اصلاح وضعيت قرارگيری بدن در موقعيتهای مختلف
  •  استفاده از وسايل حمايت كننده عضلات پشتی
  •  اجتناب از فعاليت هايي كه فشرده شدن مهره ها را بيشتر مي كند
  •  برنامه ورزشي درماني مداوم
  •  ارزيابي و درمان پيامدهاي اجتماعي و روانشناختي

استراتژي هاي درمان درد

درد ناشی از شكستگي های استئوپروتيک اغلب به درمان هاي دارويي پاسخ می دهد ولی گاهی در موارد شديد به جراحي (ورتبروپلاستي، كيفوپلاستي) نياز پيدا می کند. اين درد معمولاً کوتاه مدت است، اما گاهي بعد از بهبود شكستگي نيز ادامه می يابد که در اين صورت مي تواند باعث اختلال در خواب، بي قراري و افسردگي شود. درد مزمن ممكن است بر وضعيت قرار گيري بدن فرد اثر گذاشته و فشار زيادي به عضلات و ليگامانها وارد سازد. از سوی ديگر، ترس از درد سبب می شود بيمار خود را در وضعيت هاي خميده و نامناسب نگه دارد. چندين راهكار دارويي و غير دارويي جهت كاهش درد وجود دارد كه بيمار مي تواند با توجه به شرايط خود، مناسب ترين آنها را انتخاب نمايد.

1 - داروهاي مسكن:

داروهاي بدون نسخه مانند EMRI ايبوپروفن، استامينوفن، آسپرين مي توانند براي كاهش درد استفاده شوند. چنانچه اين داروها درد را برطرف نسازند، مسكن هاي ديگري مانند ناپروكسن ممكن است در تخفيف درد مؤثر باشند. نكته مهم، استفاده منظم از اين داروهاست. اين كار باعث مي شود شدت درد از كنترل بيمار خارج نشود. داروهاي ضد افسردگي با دوز پايين و كلسي تونين می توانند در کاهش درد مؤثر باشند. در صورت مصرف طولانی مدت يا با دوز بالا، احتمال عوارض جانبی بايد مد نظر قرار گيرد.

2- روش هاي غير دارويي:


  •  دستگاه Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation) TENS (با استفاده از پالس هاي الكتريكي كوچك، احساس درد را متوقف مي كند. كمپرس گرم مي تواند به كاهش اسپاسم عضلاني وكاهش درد كمك نمايد.
  •  هيدروتراپي، فيزيوتراپي، رفتاردرماني، ارجاع به كلينيك هاي كنترل درد
  •  ورزش با تقويت عضلات به حمايت ستون فقرات كمك مي كند


کلمات کلیدی