Interio

مرکز تحقیقات استئوپروز پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1392/10/25 | ایجاد کننده: 4

سلامت روان و توانبخشي بعد از شكستگي های ناشی از پوکی استخوان



هدف از توانبخشي، بازگشت فرد به سطح قبلي عملكرد مي باشد. درمان شكستگي های استئوپروتيک تنها ترميم استخوان شكسته نيست بلكه يك فرآيند مداوم براي كسب مجدد قدرت عضلاني، توان حركتي و از سرگيري فعاليت هاي روزانه مي باشد. علاوه بر اين در طي دوره بهبودي بايد اقداماتي جهت پيشگيري از كاهش بيشتر توده استخواني و اجتناب ازشكستگي مجدد استخوان مد نظر قرار گيرد. در این میان وضعيت رواني یکی از معتبرترين موارد پيشگويي كننده ميزان موفقيت برنامه هاي بازتواني می باشد. در واقع در بیماران مبتلا به استئوپروز که به نحوی دچار شکستگی شده اند می بایست علاوه بر توجه به وضعیت جسمانی، وضعیت روحی و روانی نیز مدنظر قرار گیرد. به گفته ابوعلي سينا سلامتي در احساس سالم بودن است و نه تنها منكر تاثير پذيري متقابل نفس و بدن بر روي يكديگر نيست بلكه تاكيد دارد هركدام از اين دو از ديگري اثر مي پذيرد. در واقع می توان گفت بهداشت روان یکی از مهم ترین مسائلی است که می بایست در بیماری هایی که فرد طولانی مدت با آن رو به رو است، مورد توجه قرار گیرد.

به علت عواقب و در بستر بودن طولانی مدت مسئله¬ای که مورد توجه است توانبخشی می باشد. در ابتدا بايد شرح حالی از حمايت هاي اجتماعي در دسترس، شرايط باليني فعلی و وضعيت رواني از بيمار گرفته شود. بيماراني كه همزمان به بيماري هاي ديگر مبتلا هستند و توان عملكردي ضعيف يا مشكلات ذهني دارند، بايد در يك مركز توانبخشي، بستري و تحت برنامه هاي باز تواني قرار گيرند. متخصص طب فيزيكي، فيزيوتراپيست و كاردرمانگر، روشهاي مختلفي را براي كمك به بيمار استئوپروتيک جهت شروع مجدد فعاليت هاي روزانه بعد از يك شكستگي بكار مي برند. فيزيوتراپيست درد و ناراحتي بيمار را با استفاده از روش هايي مانند ماساژ و حركت دادن مفصل و استفاده از يخ و كمپرس گرما برطرف مي سازد. اين روش ها در برطرف كردن اسپاسم عضلاني و درد ناشي از شكستگي مهره اي نيز مؤثر هستند. يك برنامه ورزشي منظم مي تواند با تقويت عضلات پشت در كاهش درد و بهبود عملكرد افراد سودمند باشد.

كاردرمانگر به فرد كمك مي كند طرز صحيح حركت را در فعاليت هاي روزانه ياد بگيرد. پذيرش رواني اين بيماري و سازگار شدن با درد ناشي از شكستگي و توانبخشي نيز ممكن است براي بيمار سخت باشد. در اين صورت، بيمار بايد در مورد ماهيت بيماري استئوپروز، تغييرات سبك زندگي و فعاليت هايي كه مي تواند به حفظ سلامت استخوان کمک کند، آموزش ببيند.در واقع در این گروه می بایست آموزش های لازم جهت جلوگیری از پیشرفت بیماری استئوپروز و همینطور پیشگیری از شکستگی های مجدد مد نظر قرار گیرد. آموزش های لازم حرکتی، فعالیت فیزیکی و تغذیه برای این افراد باید داده شود. حمايت هاي فيزيكي و عاطفي از جانب خانواده، دوستان، مشاورين و ساير بيماراني كه در شرايط مشابه به سر مي برند، مي تواند در سازگار شدن بيمار با مشكلات ناشي از يك بيماري مزمن، كمك كننده باشد.

EMRI
 




 



توانبخشي در شكستگي

شکستگی مچ دست از شايعترين شکستگيهای استئوپروتيک است که معمولاً به دنبال افتادن رخ می دهد. بعد از بازکردن گچ، می بایست حمایت از استخوان شکسته در هنگام انجام فعالیت مورد توجه قرار گیرد. حرکات آرام و درست انگشتان می بایست بعد از باز کردن گچ انجام شود. و اما شکستگی لگن که یکی از مهم ترین موارد می باشد و با مرگ و میر و نا توانی بالایی همراه است. و همین طور طول مدت نقاهت این شکستگی نسبت به موارد دیگر بسیار بیش تر است. قابل ذکر است معمولاً شكستگي لگن، به ترميم جراحی و جايگزيني مفصل نیز نياز پيدا می کند. بعد از جراحي سعي بر اين است كه حركت مفصل به حالت اوليه خود باز گردد و در مرحله بعد بايد از ايجاد شكستگي مجدد جلوگيري شود. بتدريج با كاهش درد و افزايش توان حركت، فيزيوتراپي و برنامه هاي ورزشي مي تواند طرز راه رفتن، قدرت پاها، انعطاف پذيري و حفظ تعادل بيمار را بهبود بخشد. در این میان حضور یک بهیار یا پرستار می تواند به شدت کمک کننده باشد. ورزش هاي تقويت كننده لگن نیز باید مد نظر باشد. و در انتها در مورد شكستگي های مهره ای معمولاً بدون علامت است. که در این دسته می بایست استراحت نسبي، استفاده از بي حس كننده ها ،پيشگيري از يبوست به ويژه در بيماراني كه از دارو هاي مخدر استفاده مي كنند،وضعيت دهی صحيح به بيمار، آموزش اصول صحيح فعاليت و اجتناب از كشيده شدن بيش از حد عضلات پشت در طي فعاليت هاي روزمره و حين ورزش، انجام فيزيوتراپي و كاردرماني، اجتناب از ورزش هاي استقامتي و كششي در طي 2 ماه نخست پس از شكستگي و ... مدنظر قرار گیرد.
 
دکتر مسعود ارزاقی، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات دیابت، پژوهشگاه علوم غدد متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران