Interio

مرکز تحقیقات استئوپروز پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران

1392/10/25 | ایجاد کننده: 4

پوکی استخوان شایع ترین اختلال متابولیکی استخوان در سرتاسر جهان است. تقریباً 50% خانم¬ها و 20% آقایان بالای 50 سال یک بار یا بیشتر شکستگی استخوان را در بقیه ی عمرشان تجربه خواهند کرد. به طور کلی خطر پوکی استخوان تحت تأثیر عوامل بسیاری مانند جنس، تغذیه، فعالیت فیزیکی، استفاده از دارو و وضعیت ناشی از یائسگی می¬باشد. اما یکی از مهمترین عوامل بالینی خطر، سابقه ی مثبت خانوادگی است که نقش عوامل ژنتیکی را در استعداد قطعی به بیماری مورد تأیید قرار می¬دهد.

مطالعات دوقلوها نشان داده است که عوامل ژنتیکی از طریق تأثیر بر تراکم مواد معدنی استخوان و دیگر عوامل تعیین کننده ی مربوط به شکستگی مانند کیفیت امواج فراصوت مربوط به استخوان، هندسه ی مربوط به اسکلت و حجم استخوان در استئوپوروز مشارکت می کند. در جمعیت معمولی ژن های بسیار متفاوتی در جهت تنظیم این فنوتیپ ها از طریق برهمکنش با فاکتورهای محیطی مانند تغذیه و ورزش مشارکت دارند. با در نظر گرفتن اینکه اندازه ی تأثیر ژن های منفرد کوچک است، فرا آنالیزها در بسیاری از موارد به طور موفقیت آمیزی برای تعیین نقش پلی مورفیسم های فردی در پیش بینی استئوپروز مورد استفاده قرار گرفته است. مطالعات پیوستگی در انسان ها و حیوانات آزمایشگاهی چندین لوکوس ویژگی کمّی/کمیّتی را شناسایی کرده اند که فنوتیپ های مربوط به استئوپروز را تنظیم می کنند و با استفاده از این شیوه ژن های بسیاری شناسایی شده اند که موجب بیماری مونوژنی استخوان می شوند. مشاهده شده است که پلی مورفیسم های نامحسوس در برخی از این ژن ها، با تنظیم توده ی استخوان در جمعیت معمولی نیز مشارکت دارند. اخیراً تحقیقات برای مشخص کردن این ژن ها و اشکال ژنتیکی که استئوپروز و تنظیم توده ی استخوان را پیش بینی می کنند، شروع شده است. کاربردهای بالینی این تحقیق شامل شناسایی مارکرهای ژنتیکی برای ارزیابی خطر شکستگی و شناسایی هدف های جدید مولکولی برای طراحی داروها می شوند که می توانند برای درمان بیماری استخوان استفاده شوند.

EMRI
 




 

اخیراً بررسی جامعی از پیشرفت هایی که در 15 سال گذشته در مورد کشف ژن های مسبب استئوپروز انجام شده، در اختیار قرار گرفته است. یک پیشرفت سریع در شناسایی و تأیید لوکوس های مستعد کننده به استئوپروز در چهار سال گذشته ذکر شده است که به طور گسترده ای نتیجه ی استفاده از مطالعات مربوط به تمام ژنوم (GWASs) بود.

حداقل 15 ژن به عنوان ژن های مستعد کننده ی استئوپروز تأیید شده اند مانند ESR1, LRP5, SOST, OPG, RANK و RANKL و 30 ژن دیگر به عنوان ژن های مستعد کننده ی احتمالی مشخص شده اند. قابل توجه این¬که این ژن ها در سه مسیر بیولوژیکی گرد آمده اند. مسیر اندوکرین استروژن، مسیر سیگنالینگ Wnt/β-catenin و مسیر استئوپروتگرین (OPG)/RANK/RANKL. از زمان انتشار نتیجه ی حاصل از این بررسی، GWASs دو ژن استئوپروز جدید ALDH7A1 و JAG1 مورد شناسایی قرار گرفته اند. انتظار نهایی از ژنتیک استئوپروز تنها تعریف بهتر از فرایند بیماری نیست بلکه مهمتر از آن، هدایت مداخله¬های درمانی و پیشگیری بهتر می باشد.

دکتر مهسا محمد آملی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران